Shloka 34
Jarā’s Account and the Enthronement of Jarāsandha (जरासंधोत्पत्तिः अभिषेकश्च)
Devanagari script
तयो: समभवद् गर्भ: फलप्राशनसम्भव: । ते च दृष्टवा स नृपति: परां मुदमवाप ह
Transliteration
tayoḥ samabhavad garbhaḥ phalaprāśanasambhavaḥ | te ca dṛṣṭvā sa nṛpatiḥ parāṃ mudam avāpa ha ||
Translation
तयोः समभवद् गर्भः फलप्राशनसम्भवः। ते च दृष्ट्वा स नृपतिः परां मुदमवाप ह॥
Word by Word
तयोःof those two
तयोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउभयलिङ्ग (सर्वनाम), षष्ठी, द्विवचन
समभवत्arose/occurred
समभवत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतन-भूत), प्रथम, एकवचन
गर्भःpregnancy/embryo
गर्भः:
कर्ता
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
फलप्राशनसम्भवःarising from eating the fruit
फलप्राशनसम्भवः:
विशेषण (गर्भस्य)
TypeAdjective
Rootफल-प्राशन-सम्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेthem/those (two queens)
ते:
कर्म (दृष्ट्वा इत्यस्य)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउभयलिङ्ग (सर्वनाम), प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकालिक-क्रिया
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्यय-भाव), कर्तरि
सःhe
सः:
कर्ता
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नृपतिःthe king
नृपतिः:
कर्ता (सः इत्यस्य अप्पोजिशन)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पराम्great/supreme
पराम्:
कर्म (मुदम् इत्यस्य विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मुदम्joy
मुदम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमुद्/मुदा (प्रातिपदिक: मुद्-शब्दः)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अवापobtained/attained
अवाप:
क्रिया
TypeVerb
Rootआप् (धातु)
Formलिट् (परोक्ष-भूत; कथानक-प्रयोग), प्रथम, एकवचन
हindeed/for emphasis
ह:
निपात (वाक्यालङ्कार)
TypeIndeclinable
Rootह
Speaker
श्रीकृष्ण उवाच
Characters & Entities
T
two queens (tayoḥ)K
king (nṛpati)F
fruit (phala)Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes
Educational Q&A
The verse highlights that events aligned with destiny unfold inevitably, and that a sage’s satya (truthfulness) has real potency—his words and gifts are efficacious, producing tangible results.
Two queens conceive as a result of consuming a fruit; upon seeing their pregnancy, the king is filled with great joy, anticipating the continuation of his lineage.