Shloka 33
उत्पातदर्शनम् — Portents and Kāla among the Vṛṣṇis
Devanagari script
हन्यमाने तु शैनेये क्रुद्धो रुक्मिणिनन्दन: । तदनन्तरमागच्छन्मोक्षयिष्यन् शिने: सुतम्,जब सात्यकि इस प्रकार मारे जाने लगे तब क्रोधमें भरे हुए रुक्मिणीनन्दन प्रद्युम्न उन्हें संकटसे बचानेके लिये स्वयं उनके और आक्रमणकारियोंके बीचमें कूद पड़े
Translation
हन्यमाने तु शैनेये क्रुद्धो रुक्मिणिनन्दनः । तदनन्तरमागच्छन्मोक्षयिष्यञ् शिनेः सुतम् ॥
Word by Word
हन्यमानेwhile (he) was being slain/attacked
हन्यमाने:
Adhikarana
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formशानच् (वर्तमानकाले कर्मणि), पुं, सप्तमी, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
शैनेयेin/when (Sātyaki) the descendant of Śini
शैनेये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशैनेय (प्रातिपदिक)
Formपुं, सप्तमी, एकवचन
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक; √क्रुध्)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
रुक्मिणि-नन्दनःRukmiṇī’s son (Pradyumna)
रुक्मिणि-नन्दनः:
Karta
TypeNoun
Rootरुक्मिणि + नन्दन (प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
तत्then/thereupon
तत्:
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अनन्तरम्immediately/after that
अनन्तरम्:
TypeIndeclinable
Rootअनन्तर (प्रातिपदिक)
आगच्छन्coming/approaching
आगच्छन्:
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु)
Formशतृ (वर्तमानकाले), पुं, प्रथमा, एकवचन
मोक्षयिष्यन्intending to free/rescue
मोक्षयिष्यन्:
TypeVerb
Rootमुच् (धातु) [कारण-रूप: मोक्षयति]
Formशतृ (भविष्यत्काले; परस्मैपदी-भावार्थ), पुं, प्रथमा, एकवचन
शिनेःof Śini
शिनेः:
TypeNoun
Rootशिनि (प्रातिपदिक)
Formपुं, षष्ठी, एकवचन
सुतम्son
सुतम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes