Previous Verse
Next Verse

Shloka 91

वे बाण नहीं, तक्षकपुत्र अश्वसेनके पक्षपाती पाँच विशाल सर्प थे। अर्जुनने सावधानीसे छोड़े गये दस भल्लोंद्वारा उनमेंसे प्रत्येकके तीन-तीन टुकड़े कर डाले। अर्जुनके बाणोंसे मारे जाकर वे पृथ्वीपर गिर पड़े ।। ततः प्रजज्वाल किरीटमाली क्रोधेन कक्ष प्रदहन्निवाग्नि: । तथा विनुन्नाड्भमवेक्ष्य कृष्णं सर्वेषुभि: कर्णभुजप्रसृष्टे:,कर्णके हाथोंसे छूटे हुए उन सभी बाणोंद्वारा श्रीकृष्णके श्रीअंगोंको घायल हुआ देख किरीटधारी अर्जुन सूखे काठ या घास-फूसके ढेरको जलानेवाली आगके समान क्रोधसे प्रज्वलित हो उठे

tataḥ prajajvāla kirīṭamālī krodhena kakṣaṁ pradahann ivāgniḥ | tathā vinunnāṅgam avekṣya kṛṣṇaṁ sarveṣubhiḥ karṇabhujaprasṛṣṭaiḥ ||

सञ्जय उवाच—ततः किरीटमाली धनञ्जयः शुष्ककाष्ठतृणराशिं दहन्निव वह्निः क्रोधेन प्रजज्वाल। कर्णभुजप्रसृतैः सर्वैः शरैः श्रीकृष्णस्याङ्गेषु व्रणान् दृष्ट्वा, सारथिं गुरुमिव रक्षन्, युद्धधर्मस्य दारुणे क्षणेऽस्य मन्युः प्रबलोऽभवत्।

ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
प्रजज्वालblazed up
प्रजज्वाल:
TypeVerb
Rootप्र+ज्वल्
FormPerfect (Liṭ), 3, singular, Parasmaipada
किरीटमालीthe diadem-wearer (Arjuna)
किरीटमाली:
Karta
TypeNoun
Rootकिरीटमालिन्
Formmasculine, nominative, singular
क्रोधेनwith anger
क्रोधेन:
Karana
TypeNoun
Rootक्रोध
Formmasculine, instrumental, singular
कक्षम्a thicket/brushwood (dry growth)
कक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootकक्ष
Formmasculine, accusative, singular
प्रदहन्burning
प्रदहन्:
TypeVerb
Rootप्र+दह्
Formpresent active (śatṛ), masculine, nominative, singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अग्निःfire
अग्निः:
Karta
TypeNoun
Rootअग्नि
Formmasculine, nominative, singular
तथाthus/so
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
विनुन्नान्struck/impelled (wounded)
विनुन्नान्:
TypeVerb
Rootवि+नुद्
Formpast passive (kta) used adjectivally, masculine, accusative, plural
अङ्गम्limb/body
अङ्गम्:
Karma
TypeNoun
Rootअङ्ग
Formneuter, accusative, singular
अवेक्ष्यhaving seen
अवेक्ष्य:
TypeVerb
Rootअव+ईक्ष्
Formktvā-anta (absolutive)
कृष्णम्Krishna
कृष्णम्:
Karma
TypeNoun
Rootकृष्ण
Formmasculine, accusative, singular
सर्वैःwith all
सर्वैः:
Karana
TypeAdjective
Rootसर्व
Formmasculine/neuter, instrumental, plural
इषुभिःby arrows
इषुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootइषु
Formmasculine, instrumental, plural
कर्णभुजप्रसृष्टैःreleased from Karna's arms
कर्णभुजप्रसृष्टैः:
Karana
TypeAdjective
Rootकर्ण-भुज-प्रसृष्ट
Formmasculine/neuter, instrumental, plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna (Kirīṭamālī)
K
Kṛṣṇa
K
Karṇa
A
arrows (iṣu)