Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

कृष्णोपदेशः, अर्जुनस्य क्षमा-याचनम्, कर्णवध-अनुज्ञा

Krishna’s Counsel, Arjuna’s Apology, and Authorization for Karṇa’s Slaying

तदनन्तर चर्ममय आवरणोंसे युक्त पाँच सौ रथ घर्घराहटकी आवाज फैलाते हुए चारों ओरसे भीमसेनपर चढ़ आये और बाणसमूहोंद्वारा उन्हें घायल करने लगे ।। तान्‌ स पञ्चशतान्‌ वीरान्‌ सपताकध्वजायुधान्‌ । पोथयामास गदया भीमो विष्णुरिवासुरान्‌,जैसे भगवान्‌ विष्णु असुरोंका संहार करते हैं, उसी प्रकार भीमसेनने पताका, ध्वज और आयुधोंसहित उन पाँच सौ रथी वीरोंको गदाके आघातसे चूर-चूर कर डाला

sañjaya uvāca |

tad-anantaraṁ carma-maya-āvaraṇaiḥ yuktaḥ pañca-śataṁ rathāḥ ghargharāhaṭa-śabdaṁ vistārayan sarvataḥ bhīmasenam abhyadravan bāṇa-samūhaiś ca taṁ vyathayan |

tān sa pañca-śatān vīrān sa-patāka-dhvajāyudhān |

poṭhayāmāsa gadayā bhīmo viṣṇur ivāsurān ||

सञ्जय उवाच—तदनन्तरं चर्ममयकवचावरणैः समन्विताः पञ्चशतं रथाः सर्वतो भीमसेनमभ्यपतन्, घर्घरशब्दं प्रसारयन्तो बाणवृष्टिभिश्च तमविध्यन्। अथ भीमः स पञ्चशतान् वीरान् सपताकध्वजायुधान् गदया समपोथयामास—यथा विष्णुरसुरान् निघ्नाति, तथैव स तान् चूर्णयामास।

तान्those (them)
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
पञ्चशतान्five hundred
पञ्चशतान्:
Karma
TypeAdjective (numeral)
Rootपञ्चशत
FormMasculine, Accusative, Plural
वीरान्heroes/warriors
वीरान्:
Karma
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Accusative, Plural
सपताकध्वजायुधान्with banners, standards, and weapons
सपताकध्वजायुधान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसपताकध्वजायुध
FormMasculine, Accusative, Plural
पोथयामासcrushed/smashed
पोथयामास:
TypeVerb
Rootपुथ्/पुथय् (पोथयति)
FormPerfect (periphrastic), 3rd, Singular, Parasmaipada
गदयाwith a mace
गदया:
Karana
TypeNoun
Rootगदा
FormFeminine, Instrumental, Singular
भीमःBhima
भीमः:
Karta
TypeNoun (proper)
Rootभीम
FormMasculine, Nominative, Singular
विष्णुःVishnu
विष्णुः:
Karta
TypeNoun (proper)
Rootविष्णु
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
असुरान्demons/asuras
असुरान्:
Karma
TypeNoun
Rootअसुर
FormMasculine, Accusative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīmasena (Bhīma)
V
Viṣṇu
A
Asuras
F
five hundred chariots/chariot-warriors
M
mace (gadā)
A
arrows (bāṇa)
B
banners (patākā)
S
standards (dhvaja)
W
weapons (āyudha)
H
hide/leather coverings (carma-maya āvaraṇa)