Shloka 16
दुःशासननिग्रहः—द्रोणधृष्टद्युम्नयुद्धप्रसङ्गः
Rebuke of Duḥśāsana; Context of the Droṇa–Dhṛṣṭadyumna Combat
Devanagari script
समाश्वस्तस्तु वार्ष्णेयस्तव पुत्र महारथम् | विव्याध दशभिस्तूर्ण सायकै: कड्कपत्रिभि:,थोड़ी देरमें स्वस्थ होनेपर सात्यकिने आपके महारथी पुत्र दुःशासनको कंककी पाँखवाले दस बाणोंद्वारा तुरंत ही घायल कर दिया
Transliteration
samāśvastas tu vārṣṇeyas tava putra-mahāratham | vivyādha daśabhis tūrṇaṃ sāyakaiḥ kaṅkapatribhiḥ ||
Translation
समाश्वस्तस्तु वार्ष्णेयस्तव पुत्रं महारथम् । विव्याध दशभिस्तूर्णं सायकैः कङ्कपत्रिभिः ॥
Word by Word
समाश्वस्तःhaving recovered / reassured
समाश्वस्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्-आ-श्वस् (धातु) → समाश्वस्त (कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut / indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
वार्ष्णेयःthe Vārṣṇeya (Sātyaki)
वार्ष्णेयः:
Karta
TypeNoun
Rootवार्ष्णेय (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
तवof you / your
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Form—, Genitive, Singular
पुत्रम्son
पुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
महारथम्great chariot-warrior
महारथम्:
TypeAdjective
Rootमहारथ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
विव्याधpierced / wounded
विव्याध:
TypeVerb
Rootव्यध् (धातु)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
दशभिःwith ten
दशभिः:
Karana
TypeNumeral/Adjective
Rootदशन् (प्रातिपदिक)
Form—, Instrumental, Plural
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
TypeIndeclinable
Rootतूर्णम्
सायकैःwith arrows
सायकैः:
Karana
TypeNoun
Rootसायक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
कङ्कपत्रिभिःhaving heron-feathers (fletched with heron-feathers)
कङ्कपत्रिभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootकङ्कपत्रिन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaS
Sātyaki (Vārṣṇeya)D
Duḥśāsana (tava putra, mahāratha)A
arrows (sāyaka)H
heron-feather fletching (kaṅkapatra)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes