Previous Verse
Next Verse

Shloka 66

ध्वजवर्णनम् | Dhvaja-varṇanam

Description of War Standards

दारुकानुगत: श्रीमान्‌ विवेश शिबिरं स्वकम्‌ | “कुन्तीकुमार! तुम्हारा कल्याण हो। अब शयन करो। मैं तुम्हारे कल्याण-साधनके लिये ही जा रहा हूँ" ऐसा कहकर वहाँ अस्त्र-शस्त्र लिये हुए मनुष्योंको द्वारपाल एवं रक्षक नियुक्त करके भगवान्‌ श्रीकृष्ण दारुकके साथ अपने शिविरमें चले गये

dārukānugataḥ śrīmān viveśa śibiraṃ svakam | “kuntīkumāra! tubhyam kalyāṇaṃ bhavatu | idānīṃ śayaṃ kuru | ahaṃ tava kalyāṇa-sādhanāyaiva gacchāmi” iti uktvā tatra astrāṇi-śastrāṇi gṛhītvā sthitān manuṣyān dvārapālān rakṣakāṃś ca niyujya bhagavān śrīkṛṣṇo dārukena saha svaśibiraṃ jagāma ||

दारुकानुगतः श्रीमान् विवेश शिबिरं स्वकम्। कुन्तीकुमारं चोवाच—स्वस्ति ते; शय्यां गच्छ। तव हितसाधनायैव गच्छामि। इत्युक्त्वा द्वारपालान् रक्षिणश्च शस्त्रास्त्रधारिणो नियोज्य भगवान् श्रीकृष्णो दारुकेण सह स्वशिबिरं जगाम॥

दारुकwith Daruka
दारुक:
Karana
TypeNoun
Rootदारुक
FormMasculine, Instrumental, Singular
अनुगतःhaving followed / accompanied
अनुगतः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनुगत
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रीमान्glorious, illustrious
श्रीमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रीमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
विवेशentered
विवेश:
TypeVerb
Rootविश्
शिबिरम्camp
शिबिरम्:
Karma
TypeNoun
Rootशिबिर
FormNeuter, Accusative, Singular
स्वकम्his own
स्वकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootस्वक
FormNeuter, Accusative, Singular

संजय उवाच

संजय (Sañjaya)
श्रीकृष्ण (Śrī Kṛṣṇa)
दारुक (Dāruka)
कुन्ती-कुमार (Kuntī’s son—Arjuna)
शिबिर (camp)
अस्त्र-शस्त्र (weapons)
द्वारपाल (gatekeepers)
रक्षक (guards)

Educational Q&A

Even amid war, dharma expresses itself as responsible care: ensuring an ally’s safety, encouraging needed rest, and arranging vigilant protection. Leadership is shown through foresight and guardianship rather than mere force.

Kṛṣṇa, accompanied by his charioteer Dāruka, returns to his camp after speaking to Kuntī’s son (Arjuna). He blesses him, urges him to sleep, and appoints armed gatekeepers and guards—then departs to his own quarters.