Shloka 47
अर्जुनस्य सैन्धवाभिमुखगमनम् तथा विन्दानुविन्दयोर्वधः
Arjuna’s advance toward Saindhava and the fall of Vinda–Anuvinda
Devanagari script
यद्यस्मिन्नहते पापे सूर्योडस्तमुपयास्यति । इहैव सम्प्रवेशहं ज्वलितं जातवेदसम्,अब आपलोग पुनः मेरी यह दूसरी प्रतिज्ञा भी सुन लें। यदि इस पापी जयद्रथके मारे जानेसे पहले ही सूर्यदेव अस्ताचलको पहुँच जायूँगे तो मैं यहीं प्रजजलित अग्निमें प्रवेश कर जाऊँगा
Translation
यद्यस्मिन्नहते पापे सूर्यः अस्तमुपयास्यति । इहैव सम्प्रवेशेऽहं ज्वलितं जातवेदसम् ॥
Word by Word
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
अस्मिन्in this (time/condition)
अस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootइदम्
Formmasculine/neuter, locative, singular
अहतेwhen (he) is not slain / un-slain
अहते:
Adhikarana
TypeVerb
Rootहन्
Formpast passive participle, masculine, locative, singular
पापेin/with the sinner (Jayadratha)
पापे:
Adhikarana
TypeNoun/Adjective
Rootपाप
Formmasculine, locative, singular
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
Karta
TypeNoun
Rootसूर्य
Formmasculine, nominative, singular
अस्तम्to setting (west); to sunset
अस्तम्:
TypeIndeclinable
Rootअस्त
उपयास्यतिwill go/approach
उपयास्यति:
TypeVerb
Rootउप-या
Formsimple future (luṭ), 3rd, singular, parasmaipada
इहhere
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
एवindeed; right here
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
सम्प्रवेशम्entry; entering
सम्प्रवेशम्:
Karma
TypeNoun
Rootसम्प्रवेश
Formmasculine, accusative, singular
ज्वलितम्blazing; kindled
ज्वलितम्:
TypeAdjective
Rootज्वलित
Formpast passive participle (used adjectivally), masculine, accusative, singular
जातवेदसम्Agni (the fire-god)
जातवेदसम्:
Karma
TypeNoun
Rootजातवेदस्
Formmasculine, accusative, singular
Speaker
अजुन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes