अध्याय ७१ — द्रोणव्यूहरक्षा तथा समकालीन द्वन्द्वयुद्धानि
Protection of Droṇa’s formation and parallel duels
प्रहर्षमभिमानं च सुखप्राप्तिंच चिन्तयन् | महाराज! शोक करनेसे केवल दुःख ही बढ़ता है। अतः दिद्दान् पुरुष उत्कृष्ट हर्ष, अतिशय सम्मान और सुख-प्राप्तिका चिन्तन करते हुए शोकका परित्याग करके अपने कल्याणके लिये ही प्रयत्न करे
praharṣam abhimānaṃ ca sukhaprāptiṃ ca cintayan | mahārāja! śoka-karaṇena kevalaṃ duḥkham eva vardhate | ataḥ vidvān puruṣa utkṛṣṭa-harṣaṃ atiśaya-sammānaṃ ca sukha-prāptiṃ ca cintayan śokasya parityāgaṃ kṛtvā sva-kalyāṇāyaiva prayateta |
व्यास उवाच—महाराज! शोकानुबन्धेन दुःखमेव वर्धते। तस्माद् विद्वान् पुरुषः प्रहर्षमभिमानं च सुखप्राप्तिं च चिन्तयन् शोकं त्यक्त्वा स्वकल्याणायैव प्रयतेत॥
व्यास उवाच
Grief, when indulged, multiplies suffering; wisdom lies in relinquishing sorrow and directing the mind toward constructive aims—honor, wholesome joy, and the pursuit of one’s welfare.
Vyāsa addresses a king in a consolatory, instructive tone, urging him to stop feeding grief and instead adopt a purposeful mindset that supports right action and personal well-being amid crisis.