Shloka 15
अध्याय ७१ — द्रोणव्यूहरक्षा तथा समकालीन द्वन्द्वयुद्धानि
Protection of Droṇa’s formation and parallel duels
Devanagari script
तस्मात् स्वर्गगतं पुत्रमर्जुनस्य हतं रणे | न चेहानयितुं शक््यं किंचिदप्राप्पमीहितम्,अर्जुनका पुत्र युद्धमें मारे जानेके कारण स्वर्गलोकमें गया हुआ है। अतः उसे यहाँ नहीं लाया जा सकता। कोई अप्राप्य वस्तु केवल इच्छा करनेमात्रसे नहीं सुलभ हो सकती
Translation
तस्मात् स्वर्गगतं पुत्रमर्जुनस्य हतं रणे। न चेहानयितुं शक्यं किञ्चिदप्राप्यमीहितम्॥
Word by Word
तस्मात्therefore / from that (reason)
तस्मात्:
Apadana
TypeIndeclinable
Rootतद्
FormAblative (पञ्चमी), singular (एकवचन), masculine/neuter (contextual)
स्वर्गगतंgone to heaven
स्वर्गगतं:
Karma
TypeAdjective
Rootस्वर्गगत
FormMasculine, accusative (द्वितीया), singular
पुत्रम्son
पुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, accusative (द्वितीया), singular
अर्जुनस्यof Arjuna
अर्जुनस्य:
Sampradana
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, genitive (षष्ठी), singular
हतम्killed
हतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootहन्
FormMasculine, accusative (द्वितीया), singular; past passive participle
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, locative (सप्तमी), singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
FormNegation particle
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
FormConjunction
इहhere
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
FormAdverb
आनयितुम्to bring
आनयितुम्:
TypeVerb
Rootआ + नी
FormInfinitive (तुमुन्)
शक्यम्possible
शक्यम्:
TypeAdjective
Rootशक्य
FormNeuter, nominative (प्रथमा), singular; predicative
किञ्चित्anything / something
किञ्चित्:
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, nominative/accusative, singular; indefinite
अप्राप्यम्unattainable
अप्राप्यम्:
TypeAdjective
Rootअप्राप्य
FormNeuter, nominative/accusative, singular; gerundive sense 'unattainable'
ईहितम्desired (thing) / mere wishing
ईहितम्:
TypeNoun
Rootईह्
FormNeuter, nominative/accusative, singular; past passive participle used substantively ('desired/attempted thing')
Speaker
व्यास उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes