Shloka 266
Subhadrā-vilāpaḥ — Subhadrā’s Lament for Abhimanyu
Droṇa-parva 55
Devanagari script
सर्व तत् काज्चनमयं कालेन परिवर्धितम् । राजाने घर, परकोटे, दुर्ग एवं ब्राह्मणोंके निवासस्थान सारी अभीष्ट वस्तुएँ सोनेकी बनवा लीं। शय्या, आसन, सवारी, बटलोई, थाली, अन्य बर्तन, उस राजाका महल तथा बाह्य उपकरण--ये सब कुछ सुवर्णमय बन गये थे, जो समयके अनुसार बढ़ रहे थे
Translation
सर्वं तत् काञ्चनमयं कालेन परिवर्धितम्। राज्ञा गृहाणि परिखाः प्राकाराः दुर्गाणि ब्राह्मणनिवासाश्च, याश्चान्याः सर्वाः अभीष्टवस्तवः, सुवर्णमय्यः कारिताः। शय्यासनयानानि भाण्डानि पात्राणि च, तस्य राज्ञो महाप्रासादो बहिरुपकरणानि च—सर्वमेव सुवर्णमयं बभूव, यथाकालं च वर्धमानम्॥
Word by Word
सर्वम्all, everything
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
काञ्चनमयम्made of gold, golden
काञ्चनमयम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकाञ्चनमय
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
कालेनby time; in course of time
कालेन:
Karana
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Instrumental, Singular
परिवर्धितम्increased, grown, augmented
परिवर्धितम्:
Karma
TypeVerb
Rootपरि+वृध्
FormPast Passive Participle (क्त), Neuter, Nominative/Accusative, Singular
Speaker
व्यास उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes