Shloka 18

निहतै: क्षत्रिय: श्रै्नानाजनपदेश्वरै: । जयगृद्धैर्व॒ता भूमिर्दारुणा समपद्यत,विजयकी अभिलाषा रखनेवाले विभिन्न जनपदोंके स्वामी क्षत्रियवीर उस युद्धमें मारे गये। उनकी लाशोंसे पटी हुई पृथ्वी बड़ी भयानक जान पड़ती थी

nihatāiḥ kṣatriyaiḥ śrāinānājanapadeśvaraiḥ | jayagṛddhair vṛtā bhūmir dāruṇā samapadyata |

सञ्जय उवाच—निहतैः क्षत्रियैः शूरैर्नानाजनपदेश्वरैः । जयगृद्धैर्वृताभूमिर्दारुणा समपद्यत ॥

निहतैःby the slain
निहतैः:
Karana
TypeAdjective
Rootनिहत (नि-हन्)
FormMasculine, Instrumental, Plural
क्षत्रियैःby kshatriyas (warriors)
क्षत्रियैः:
Karana
TypeNoun
Rootक्षत्रिय
FormMasculine, Instrumental, Plural
श्रेणीनानाजनपदेश्वरैःby lords of various districts/realms (of many groups)
श्रेणीनानाजनपदेश्वरैः:
Karana
TypeNoun
Rootजनपदेश्वर
FormMasculine, Instrumental, Plural
जयगृद्धैःby those greedy for victory
जयगृद्धैः:
Karana
TypeAdjective
Rootजयगृद्ध
FormMasculine, Instrumental, Plural
वृताcovered
वृता:
Karta
TypeAdjective
Rootवृत (वृ)
FormFeminine, Nominative, Singular
भूमिःthe earth
भूमिः:
Karta
TypeNoun
Rootभूमि
FormFeminine, Nominative, Singular
दारुणाterrible, dreadful
दारुणा:
Karta
TypeAdjective
Rootदारुण
FormFeminine, Nominative, Singular
समपद्यतbecame, came to be
समपद्यत:
Karta
TypeVerb
Rootसम्-√पद्
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
bhūmi (the earth/battlefield)
K
kṣatriyas (warrior rulers)
J
janapadas (realms/territories)

Educational Q&A

The verse highlights the ethical burden of war: when rulers become ‘greedy for victory,’ the pursuit of triumph produces a landscape of horror. It implicitly warns that victory-desire, unchecked by dharma and restraint, culminates in widespread destruction.

Sañjaya describes the battlefield after intense fighting: many kṣatriya rulers from different realms have been killed, and the ground is covered with their bodies, making the earth appear terrifying.