Previous Verse
Next Verse

Shloka 55

Cakravyūha-saṃkalpaḥ, Saṃśaptaka-āhvānaṃ, Saubhadra-vikrīḍitam

Drona Parva, Adhyāya 32

अस्त्रमस्त्रेण संवार्य प्राणदद्‌ विसृजज्छरान्‌ । उसी प्रकार अधिरथकुमार कर्णने भी प्रज्वलित तेजवाले अर्जुनके बाणोंका तथा उनके प्रत्येक अस्त्रका अपने अस्त्रोंद्रारा निवारण करके बाणोंकी वर्षा करते हुए बड़े जोरसे सिंहनाद किया || ५४ $ || धृष्टद्युम्नश्व॒ भीमश्च सात्यकिश्न महारथ:

astraṁ astreṇa saṁvārya prāṇadad visṛjan śarān | tathā adhirathakumāraḥ karṇo 'pi prajvalitatejasaḥ arjunasya bāṇān tathā tasya pratyekam astram svāstrair nivārya śaravarṣaṁ visṛjan mahābalena siṁhanādaṁ cakāra ||

अस्त्रमस्त्रेण संवार्य प्राणदद्विसृजञ्शरान्। तथा अधिरथपुत्रः कर्णोऽर्जुनस्य ज्वलिततेजसो बाणान् सर्वाण्यस्त्राणि च स्वास्त्रैः प्रतिवार्य, शरवर्षं मुमोच; सिंहनादं च महाबलः॥

अस्त्रम्weapon (missile)
अस्त्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootअस्त्र
FormNeuter, Accusative, Singular
अस्त्रेणwith a weapon
अस्त्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootअस्त्र
FormNeuter, Instrumental, Singular
संवार्यhaving checked/warded off
संवार्य:
TypeVerb
Rootसम्+वृ (संवृ)
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), Non-finite
प्राणदत्breathing/living (lit. giving breath)
प्राणदत्:
Karta
TypeAdjective
Rootप्र+अण्/अन (प्राणद् as present participle stem)
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
विसृजन्releasing, discharging
विसृजन्:
Karta
TypeVerb
Rootवि+सृज्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
शरान्arrows
शरान्:
Karma
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Accusative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Karna
A
Arjuna
A
Adhiratha
A
astra (missile-weapon)
Ś
śara (arrows)
S
siṁhanāda (lion-roar)

Educational Q&A

The verse highlights the kṣatriya ideal of steadfast courage and skill under extreme peril: meeting force with disciplined counter-force (astra with astra), maintaining resolve, and asserting one’s duty-bound valor even amid morally weighty destruction.

Sañjaya describes Karṇa matching Arjuna’s blazing weapons by neutralizing each with his own missiles, then unleashing a dense volley of arrows and sounding a lion-like roar—an emphatic declaration of challenge and confidence in the ongoing battle.