Shloka 54
Śalya–Bhīma Gadāyuddham (मद्रराज-भीमसेन गदायुद्धम्)
Devanagari script
ततः प्रहर्षयन् सेनां सिंहवद् विनदन् मुहुः । समादत्तार्जुनिस्तूर्ण पैरवान्तकरं शरम्,तत्पश्चात् अपनी सेनाका हर्ष बढ़ाते और बारंबार सिंहके समान गर्जना करते हुए अर्जुनकुमार अभिमन्युने तुरंत ही एक ऐसा बाण हाथमें लिया, जो राजा पौरवका अन्त कर डालनेमें समर्थ था
Translation
ततः प्रहर्षयन् सेनां सिंहवद् विनदन् मुहुः । समादत्तार्जुनिस्तूर्णं पौरवान्तकरं शरम् ॥
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formavyaya
प्रहर्षयन्gladdening, causing to rejoice
प्रहर्षयन्:
Karta
TypeVerb
Rootहृष् (प्र + हृष्)
Formpresent active participle, nominative singular masculine
सेनाम्the army
सेनाम्:
Karma
TypeNoun
Rootसेना
Formfeminine, accusative singular
सिंहवत्like a lion
सिंहवत्:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसिंहवत्
Formavyaya (vat-pratyaya)
विनदन्roaring, sounding
विनदन्:
Karta
TypeVerb
Rootनद् (वि + नद्)
Formpresent active participle, nominative singular masculine
मुहुःagain and again, repeatedly
मुहुः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootमुहुः
Formavyaya
समादत्तhaving taken up, having seized
समादत्त:
Karta
TypeVerb
Rootदा (सम् + आ + दा)
Formpast active participle, nominative singular masculine
अर्जुनिःArjuni (son/descendant of Arjuna; here: Abhimanyu)
अर्जुनिः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुनि (अर्जुनि-प्रातिपदिकम्)
Formmasculine, nominative singular
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतूर्णम्
Formavyaya
पौरवान्तकरम्bringing the end of Paurava (i.e., the slayer of king Paurava)
पौरवान्तकरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपौरव + अन्तकर
Formmasculine, accusative singular
शरम्arrow
शरम्:
Karma
TypeNoun
Rootशर
Formmasculine, accusative singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes