Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

Bhūriśravas–Sātyaki Saṃvāda and Duel; Arjuna’s Intervention (भूरिश्रवाः–सात्यकि संवादः, युद्धम्, अर्जुन-हस्तक्षेपः)

पराजित्य तु संहृष्ट: कृतवर्माणमाहवे । यन्तारमब्रवीच्छूर: शनैर्याहीत्यसम्भ्रमम्‌,उस महासमरमें कृतवर्माको पराजित करके हर्षमें भरे हुए शूरवीर सात्यकि बिना किसी घबराहटके सारथिसे बोले--'सूत! धीरे-धीरे चलो'

parājitya tu saṁhṛṣṭaḥ kṛtavarmāṇam āhave | yantāram abravīc chūraḥ śanair yāhīty asambhramam ||

पराजित्य तु संहृष्टः कृतवर्माणमाहवे । यन्तारमब्रवीच्छूरः शनैर्याहीत्यसम्भ्रमम् ॥

पराजित्यhaving defeated
पराजित्य:
Karma
TypeVerb
Rootपराजि (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), कर्तरि
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
संहृष्टःdelighted, exhilarated
संहृष्टः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंहृष्ट (प्रातिपदिक; √हृष्)
FormMasculine, Nominative, Singular
कृतवर्माणम्Kṛtavarman (object)
कृतवर्माणम्:
Karma
TypeNoun
Rootकृतवर्मन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
आहवेin battle
आहवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआहव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
यन्तारम्the charioteer/driver
यन्तारम्:
Karma
TypeNoun
Rootयन्तृ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (imperfect), Past, 3rd, Singular, परस्मैपद
शूरःthe hero/warrior
शूरः:
Karta
TypeNoun
Rootशूर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
शनैःslowly, gently
शनैः:
TypeIndeclinable
Rootशनैः (अव्यय; from शनैस्)
याहिgo/proceed
याहि:
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलोट् (imperative), Imperative, 2nd, Singular, परस्मैपद
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
असम्भ्रमम्without agitation; calmly
असम्भ्रमम्:
TypeAdjective
Rootअसम्भ्रम (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular, adverbial accusative

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Kṛtavarmā
S
Sātyaki
C
charioteer (yantā)

Educational Q&A

Even amid victory and excitement, a warrior-leader should remain asambhrama—free from panic and rashness—acting with measured control (śanaiḥ) rather than impulsive speed.

After defeating Kṛtavarmā in combat, Sātyaki, still composed, instructs his charioteer to move the chariot forward slowly and steadily, indicating tactical restraint and calm command.