Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

धृतराष्ट्र-संजय-संवादः — सात्यकि-अलम्बुसयोर्युद्धवर्णनम्

Dhṛtarāṣṭra–Saṃjaya Dialogue; Account of Sātyaki vs Alambusa

निवार्य तु रणे द्रोणो युयुधानं महारथम्‌ । विव्याध निशितैर्बाणै: पञ्चभिर्मर्मभेदिभि:,द्रोणाचार्यने रणक्षेत्रमें महारथी युयुधानको रोककर मर्मस्थलको विदीर्ण कर देनेवाले पाँच पैने बाणोंसे उन्हें घायल कर दिया

nivārya tu raṇe droṇo yuyudhānaṃ mahāratham | vivyādha niśitair bāṇaiḥ pañcabhir marmabhedibhiḥ ||

सञ्जय उवाच—रणे द्रोणो महारथं युयुधानं निवार्य निशितैः पञ्चभिः मर्मभेदिभिः शरैः विव्याध।

निवार्यhaving restrained/stopped
निवार्य:
Karma
TypeVerb
Rootनि-√वृ (वारयति)
Formल्यप् (absolutive/gerund), परस्मैपदी-प्रयोगार्थ (gerund, voice-neutral)
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
द्रोणःDrona
द्रोणः:
Karta
TypeNoun
Rootद्रोण
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
युयुधानम्Yuyudhana (Satyaki)
युयुधानम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुयुधान
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
महारथम्the great chariot-warrior
महारथम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहारथ
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
विव्याधpierced/wounded
विव्याध:
TypeVerb
Root√व्यध्
Formलिट् (परस्मैपद, narrative perfect), प्रथम, एकवचन, past (perfect)
निशितैःwith sharp
निशितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootनिशित
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
बाणैःarrows
बाणैः:
Karana
TypeNoun
Rootबाण
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
पञ्चभिःwith five
पञ्चभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootपञ्चन्
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
मर्मभेदिभिःwith vital-spot-piercing (arrows)
मर्मभेदिभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootमर्मभेदिन्
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Droṇa (Droṇācārya)
Y
Yuyudhāna (Sātyaki)
A
arrows (bāṇa)
V
vital points (marman)

Educational Q&A

The verse underscores the battlefield ethic of kṣatriya-dharma: a commander like Droṇa must decisively neutralize a formidable opponent. It also highlights the moral tension of war—excellence in skill (precision at vital points) is praised as prowess, yet it serves a violent end dictated by allegiance and duty.

Sañjaya reports that Droṇa intercepts (checks) Yuyudhāna/Sātyaki in combat and wounds him by shooting five sharp arrows aimed at vital points, indicating a serious, targeted strike in the ongoing battle.