Shloka 803
द्रोणपर्व (अध्याय ११२) — कर्णभीमयोर्युद्धम्, दुर्योधनस्य रक्षणादेशः
Droṇa-parva 112: Karṇa–Bhīma Engagement and Duryodhana’s Protective Order
Devanagari script
सर्वथाहमनुप्राप्त: सुकृच्छ त्वयि जीवति । इस अनन्त सैन्यसमुद्रमें डूबकर अर्जुन अपने प्राणोंका भी परित्याग कर देगा। युद्धमें उसके मारे जानेपर मेरे-जैसा मनुष्य कैसे जीवित रह सकता है? युयुधान! तुम्हारे जीते-जी मैं सब प्रकारसे बड़े भारी संकटमें पड़ गया हूँ
Translation
सर्वथाहमनुप्राप्तः सुकृच्छं त्वयि जीवति । अनन्तसैन्यसमुद्रेऽस्मिन् निमग्नोऽर्जुन आत्मनः प्राणानपि परित्यजेत् । तस्य युद्धे निहते मादृशः कथं नु जीवेत् । युयुधान! त्वयि जीवति सर्वथाहं महत्सङ्कटमापन्नः ॥
Word by Word
सर्वथाin every way, entirely
सर्वथा:
TypeIndeclinable
Rootसर्वथा
FormAvyaya
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGender: (common); Case: Nominative; Number: Singular
अनुप्राप्तःhaving reached/come to; having fallen into
अनुप्राप्तः:
TypeVerb
Rootअनु-प्राप्
FormPast passive participle; Gender: Masculine; Case: Nominative; Number: Singular
सुकृच्छम्great distress, severe difficulty
सुकृच्छम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुकृच्छ
FormGender: Neuter; Case: Accusative; Number: Singular
त्वयिin/with regard to you; while you
त्वयि:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGender: (common); Case: Locative; Number: Singular
जीवतिlives, is alive
जीवति:
TypeVerb
Rootजीव्
FormTense: Present; Person: 3rd; Number: Singular; Pada: Parasmaipada
Speaker
युधिष्ठिर उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes