Shloka 42

द्रोणेन केकय-चेदि-वीरवधः

Droṇa’s engagements with the Kekayas and Cedis

Devanagari script

तमभ्यधावन्‌ क्रोशन्त: क्षत्रिया जयकाड्ृक्षिण: । इदं छिद्रमिति ज्ञात्वा धरणीस्थं धनंजयम्‌,धनंजयको धरतीपर खड़ा जान “यही अवसर है” ऐसा कहते हुए विजयाभिलाषी क्षत्रिय हल्ला मचाते हुए उनकी ओर दौड़े

Transliteration

tam abhyadhāvan krośantaḥ kṣatriyā jayakāṅkṣiṇaḥ | idaṃ chidram iti jñātvā dharaṇīsthaṃ dhanaṃjayam ||

Translation

तमभ्यधावन् क्रोशन्तः क्षत्रिया जयकाङ्क्षिणः। इदं छिद्रमिति ज्ञात्वा धरणीस्थं धनञ्जयम्॥

Word by Word

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अभ्यधावन्: ran towards / charged
• अभ्यधावन्: Karta
• Type: Verb
• Root: धाव्
• Form: Imperfect (Lan), 3rd, Plural, Parasmaipada

• क्रोशन्तः: shouting
• क्रोशन्तः: Karta
• Type: Verb
• Root: क्रुश्
• Form: Present active participle, Masculine, Nominative, Plural

• क्षत्रियाः: Kshatriyas / warriors
• क्षत्रियाः: Karta
• Type: Noun
• Root: क्षत्रिय
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• जयकाङ्क्षिणः: desiring victory
• जयकाङ्क्षिणः: Karta
• Type: Adjective
• Root: जयकाङ्क्षिन्
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• इदम्: this
• इदम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• छिद्रम्: a gap / opening / opportunity
• छिद्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: छिद्र
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• इति: thus
• इति: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: इति

• ज्ञात्वा: having known
• ज्ञात्वा: Karana
• Type: Verb
• Root: ज्ञा
• Form: Absolutive (ktvā), Parasmaipada

• धरणीस्थम्: standing on the ground
• धरणीस्थम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: धरणीस्थ
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• धनंजयम्: Dhananjaya (Arjuna)
• धनंजयम्: Karma
• Type: Noun
• Root: धनंजय
• Form: Masculine, Accusative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Kṣatriya warriors
• Dhanañjaya (Arjuna)
• dharaṇī (the earth/ground)