Shloka 40

Adhyāya 92: Irāvanta-śoka, punaḥ-pravṛttiḥ saṅgrāmasya

Arjuna’s grief and the battle’s renewed intensity

Devanagari script

अश्व॒त्थाम्नि कृपे चैव तथैव कृतवर्मणि । तथेतरेषु क्रुद्धेघु तावकानामपि क्षय:,भारत! शान्तनुनन्दन भीष्म, रथियोंमें श्रेष्ठ द्रोणाचार्य, अश्वत्थामा, कृपाचार्य और कृतवर्मा--इनके कुपित होनेसे पाण्डव सैनिकोंका भी इस प्रकार यह संहार हुआ था। साथ ही पाण्डवोंके कुपित होनेसे आपके योद्धाओंका भी ऐसा ही विकट विनाश हुआ था

Transliteration

aśvatthāmni kṛpe caiva tathaiva kṛtavarmaṇi | tathetareṣu kruddheṣu tāvakānām api kṣayaḥ, bhārata |

Translation

सञ्जय उवाच—अश्वत्थाम्नि कृपे चैव तथैव कृतवर्मणि । तथेतरेषु क्रुद्धेषु तावकानामपि क्षयः, भारत । यथा पाण्डवानां सेनायां क्रोधसमुत्थितः संहारोऽभवत्, तथैव पाण्डवानां क्रोधात् तवापि बलस्य घोरः क्षयोऽभवत् ।

Word by Word

• {'aśvatthāmni': 'in/with Aśvatthāmā (locative

• referring to him as a principal agent in the fighting)', 'kṛpe': 'in/with Kṛpa (locative

• Kṛpācārya)', 'ca eva': 'and indeed / and also', 'tathā eva': 'likewise / in the same manner', 'kṛtavarmaṇi': 'in/with Kṛtavarman (locative)', 'tathā itareṣu': 'and similarly among the others', 'kruddheṣu': 'when (they were) enraged

• in the angry ones (locative plural)', 'tāvakānām': 'of yours

• of your side (Kauravas) (genitive plural)', 'api': 'even

• also', 'kṣayaḥ': 'destruction

• annihilation', 'bhārata': 'O Bhārata (address to Dhṛtarāṣṭra)'}

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Bhārata (Dhṛtarāṣṭra)
• Aśvatthāmā
• Kṛpa (Kṛpācārya)
• Kṛtavarman
• Tāvakāḥ (the Kaurava side)