Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

धृतराष्ट्र-संजय-संवादः — इरावान्-आवन्त्ययोः युद्धम्, घटोत्कच-भगदत्त-संघर्षः, मद्रेश्वर-विक्षेपः

Dhṛtarāṣṭra–Sañjaya Dialogue: Irāvān vs the Avanti princes; Ghaṭotkaca vs Bhagadatta; Śalya checked by the Mādrī twins

कृपदु:शासनाभ्यां च जयद्रथमुखैस्तथा । भगदत्तविकर्णाभ्यां द्रौणिसौबलबाह्विकैः,द्रोणाचार्य, भीष्म, कृतवर्मा, कृपाचार्य, दुःशासन, जयद्रथ, भगदत्त, विकर्ण, अश्वत्थामा, शकुनि तथा बाह्लिक आदि प्रमुख वीरों तथा अन्य शक्तिशाली महामनस्वी लोगोंद्वारा मेरी सेना सदा सुरक्षित रहती है। ऐसी सेना भी यदि संग्राममें मारी गयी तो इसमें हमलोगोंका पुरातन प्रारब्ध ही कारण है

kṛpaduryodhanābhyāṃ ca jayadrathamukhais tathā | bhagadattavikarṇābhyāṃ drauṇisaubalabāhlikaiḥ ||

सञ्जय उवाच— कृपदुःशासनाभ्यां च जयद्रथमुखैस्तथा, भगदत्तविकर्णाभ्यां द्रौणिसौबलबाह्लिकैश्च मम सैन्यं निरन्तरं परिरक्षितम्। तथापि यदि एतादृशं रक्षितं बलं संग्रामे छिद्यते, तस्य कारणं नूनं पुरातनं प्राक्तनं प्रारब्धमेव।

कृपby Kripa
कृप:
Karana
TypeNoun
Rootकृप (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular
दुःशासनाभ्याम्by (two) Duhshasana(s)
दुःशासनाभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootदुःशासन (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Dual
and
:
TypeIndeclinable
Root
जयद्रथby Jayadratha
जयद्रथ:
Karana
TypeNoun
Rootजयद्रथ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular
मुखैःby the foremost ones / leaders
मुखैः:
Karana
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
तथाlikewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
भगदत्तby Bhagadatta
भगदत्त:
Karana
TypeNoun
Rootभगदत्त (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular
विकर्णाभ्याम्by (two) Vikarna(s)
विकर्णाभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootविकर्ण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Dual
द्रौणिby Drona's son (Ashvatthama)
द्रौणि:
Karana
TypeNoun
Rootद्रौणि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular
सौबलby the son of Subala (Shakuni)
सौबल:
Karana
TypeNoun
Rootसौबल (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular
बाह्विकैःby the Bahlikas / by Bahlika and his men
बाह्विकैः:
Karana
TypeNoun
Rootबाह्विक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Kṛpa (Kṛpācārya)
D
Duryodhana
J
Jayadratha
B
Bhagadatta
V
Vikarṇa
A
Aśvatthāmā (Drauṇi)
Ś
Śakuni (Saubala)
B
Bāhlika

Educational Q&A

Even when one has strong external supports—powerful allies, strategy, and protection—outcomes in the Mahābhārata are repeatedly framed as shaped by prior karma and ripened destiny; this reflection also hints at the moral weight of earlier choices that culminate in unavoidable consequences.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the Kaurava host is guarded by renowned champions (Kṛpa, Duryodhana, Jayadratha, Bhagadatta, Vikarṇa, Aśvatthāmā, Śakuni, Bāhlika). Yet despite such protection, the army is being destroyed in battle, which he attributes to long-standing fate.