Shloka 4

भीष्मपर्व — अध्याय 18: सेनानिनादः, ध्वज-दीप्तिः, भीष्मरक्षण-व्यवस्था च

Battle Muster: Soundscape, Banners, and the Protection of Bhīṣma

Devanagari script

पुत्राणां तव दुर्धर्ष पाण्डवानां तथैव च । समकम्पन्त सैन्यानि परस्परसमागमे,दुर्धष नरेश! आपके पुत्रों और पाण्डवोंकी सेनाएँ एक-दूसरीके निकट आनेपर काँप उठीं

Transliteration

sañjaya uvāca | putrāṇāṃ tava durdharṣa pāṇḍavānāṃ tathaiva ca | samakampanta sainyāni parasparasamāgame ||

Translation

सञ्जय उवाच—दुर्धर्ष नरेन्द्र! तव पुत्राणां पाण्डवानां च सैन्यानि परस्परसमागमे समकम्पन्त।

Word by Word

• पुत्राणाम्: of (your) sons
• पुत्राणाम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: पुत्र
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• तव: of you / your
• तव: Adhikarana
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: —, Genitive, Singular

• दुर्धर्ष: O unassailable one
• दुर्धर्ष: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: दुर्धर्ष
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• पाण्डवानाम्: of the Pandavas
• पाण्डवानाम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: पाण्डव
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• तथा: so / likewise
• तथा: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: तथा

• एव: indeed / just
• एव: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• च: and
• च: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: च

• समकम्पन्त: trembled
• समकम्पन्त: Karta
• Type: Verb
• Root: कम्प्
• Form: Imperfect (Laṅ), 3rd, Plural, Parasmaipada

• सैन्यानि: armies
• सैन्यानि: Karta
• Type: Noun
• Root: सैन्य
• Form: Neuter, Nominative, Plural

• परस्परसमागमे: at the mutual encounter / when meeting each other
• परस्परसमागमे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: परस्पर-समागम
• Form: Masculine, Locative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Dhṛtarāṣṭra
• Kauravas (your sons)
• Pāṇḍavas
• armies (sainyāni)