Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

भीष्मरथाभिमुख्यं — Arjuna’s advance with Śikhaṇḍin; Duḥśāsana’s interception

अश्वारोहान्‌ हतैरश्वैरगहीतासीन्‌ समनन्‍्ततः । द्रवमाणानपश्याम द्राव्यमाणांश्व॒ संयुगे,हमने युद्धमें बहुत-से घुड़सवारोंको देखा, जो घोड़ोंके मारे जानेपर हाथमें तलवार लिये सब ओर भागते और शत्रुओंद्वारा खदेड़े जाते थे

sañjaya uvāca |

aśvārōhān hatair aśvair agahītāsīn samantataḥ |

dravamāṇān apaśyāma drāvyamāṇāṃś ca saṃyuge ||

अश्वारोहान् हतैरश्वैरगहीतासीन् समन्ततः। द्रवमाणानपश्याम द्राव्यमाणांश्च संयुगे॥

अश्वारोहान्horsemen
अश्वारोहान्:
Karma
TypeNoun
Rootअश्वारोह (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
हतैःby slain (ones)
हतैः:
Karana
TypeAdjective
Rootहत (कृदन्त; √हन्)
FormMasculine, Instrumental, Plural
अश्वैःby horses
अश्वैः:
Karana
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
अगहीतासीन्having (their) swords not seized / without having taken up swords
अगहीतासीन्:
Karma
TypeAdjective
Rootअगृहीतासि (प्रातिपदिक; नञ् + गृहीत + असि)
FormMasculine, Accusative, Plural
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः
द्रवमाणान्fleeing, running away
द्रवमाणान्:
Karma
TypeAdjective
Rootद्रवमाण (कृदन्त; √द्रु)
FormMasculine, Accusative, Plural
अपश्यामwe saw
अपश्याम:
Karta
TypeVerb
Root√पश्
FormImperfect (Laṅ), 1st, Plural
द्राव्यमाणान्being driven/chased away
द्राव्यमाणान्:
Karma
TypeAdjective
Rootद्राव्यमाण (कृदन्त; √द्रु, णिच् causative)
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
संयुगेin battle
संयुगे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंयुग (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
H
horsemen (aśvārōha)
H
horses (aśva)
S
sword (as implied by the Hindi gloss: talavāra/asi)
B
battlefield (saṃyuga)

Educational Q&A

The verse underscores the fragility of worldly strength in war: when the external supports of power (like mounts, formations, allies) are destroyed, even trained warriors can fall into fear and flight. It implicitly contrasts mere force with steadiness of mind and disciplined duty.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra what he witnesses on the battlefield: many cavalrymen, their horses slain, are left dismounted with weapons in hand, scattering in all directions while enemies pursue and rout them.