Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

भीष्मस्य शरवर्षः — Bhīṣma’s Arrow-Storm and Kṛṣṇa’s Impulse to Intervene

शिखण्डी विजयश्नैव राक्षसश्ष घटोत्कच:,महाराज! शिखण्डी, अर्जुन, राक्षस घटोत्कच, महाबाहु चेकितान तथा पराक्रमी कुन्तिभोज--ये विशाल सेनासे घिरे हुए वीर युद्धभूमिमें यथायोग्य स्थानपर खड़े थे

sañjaya uvāca | śikhaṇḍī vijayaś caiva rākṣasaś ca ghaṭotkacaḥ | mahārāja śikhaṇḍī arjunaś ca rākṣaso ghaṭotkacaḥ mahābāhuś cekitānaḥ tathā parākramaḥ kuntibhojaḥ—ete viśālā senayā parivṛtā vīrā yuddhabhūmau yathāyogya-sthāne tiṣṭhanti |

महाराज! शिखण्डी विजयश्चैव राक्षसश्च घटोत्कचः। अर्जुनो महाबाहुश्चेकितानः पराक्रमी। कुन्तिभोजश्च वीरात्मा—ते महत्या सेनया वृताः। युद्धभूमौ यथायोग्यं स्थानेषु समवस्थिताः॥

शिखण्डीShikhandi
शिखण्डी:
Karta
TypeNoun
Rootशिखण्डिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
विजयश्वःVijayashva
विजयश्वः:
Karta
TypeNoun
Rootविजयश्व
FormMasculine, Nominative, Singular
राक्षसःthe Rakshasa (demon)
राक्षसः:
Karta
TypeNoun
Rootराक्षस
FormMasculine, Nominative, Singular
घटोत्कचःGhatotkacha
घटोत्कचः:
Karta
TypeNoun
Rootघटोत्कच
FormMasculine, Nominative, Singular
महाराजO great king
महाराज:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
शिखण्डीShikhandi
शिखण्डी:
Karta
TypeNoun
Rootशिखण्डिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Nominative, Singular
राक्षसःthe Rakshasa (demon)
राक्षसः:
Karta
TypeNoun
Rootराक्षस
FormMasculine, Nominative, Singular
घटोत्कचःGhatotkacha
घटोत्कचः:
Karta
TypeNoun
Rootघटोत्कच
FormMasculine, Nominative, Singular
महाबाहुःmighty-armed
महाबाहुः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाबाहु
FormMasculine, Nominative, Singular
चेकितानःChekitana
चेकितानः:
Karta
TypeNoun
Rootचेकितान
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाand also/likewise
तथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतथा
पराक्रमीvaliant
पराक्रमी:
Karta
TypeAdjective
Rootपराक्रमिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
कुन्तिभोजःKuntibhoja
कुन्तिभोजः:
Karta
TypeNoun
Rootकुन्तिभोज
FormMasculine, Nominative, Singular
येwho (those who)
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
विशालvast
विशाल:
Karana
TypeAdjective
Rootविशाल
FormFeminine, Instrumental, Singular
सेनयाby/with an army
सेनया:
Karana
TypeNoun
Rootसेना
FormFeminine, Instrumental, Singular
घिराःsurrounded
घिराः:
Karta
TypeAdjective
Rootघिर
FormMasculine, Nominative, Plural
वीराःheroes
वीराः:
Karta
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Nominative, Plural
युद्धभूमौon the battlefield
युद्धभूमौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुद्धभूमि
FormFeminine, Locative, Singular
यथायोग्यम्as appropriate/duly
यथायोग्यम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयथायोग्य
स्थानपरin (their) place
स्थानपर:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्थान
FormNeuter, Locative, Singular
खडाःstanding
खडाः:
Karta
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
FormMasculine, Nominative, Plural
आसन्were
आसन्:
Karta
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
FormImperfect, Third, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra
Ś
Śikhaṇḍī
V
Vijaya
G
Ghaṭotkaca
A
Arjuna
C
Cekitāna
K
Kuntibhoja
B
battlefield (yuddhabhūmi)
V
vast army (viśālā senā)

Educational Q&A

Even in the chaos of war, dharma expresses itself as disciplined action: warriors take their assigned places, indicating responsibility, coordination, and adherence to role-based duty rather than impulsive violence.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that key Pāṇḍava-aligned heroes—Śikhaṇḍī, Arjuna, Ghaṭotkaca, Cekitāna, Kuntibhoja (and a warrior named Vijaya)—are positioned on the battlefield, surrounded by a large force, each standing where strategy and fitness require.