Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

बभ्रुवाहन-धनंजययोः संग्रामः

Babhruvāhana and Dhanaṃjaya’s engagement at Maṇipūra

शान्त्यर्थ सर्वयोधानाम भ्यगच्छत पाण्डवम्‌ । समस्त सैन्धव वीरोंको कष्ट पाते जान धृतराष्ट्रकी पुत्री दःशला अपने बेटे सुरथके वीर बालकको जो उसका पौत्र था, साथ ले रथपर सवार हो रणभूमिमें पाण्डुकुमार अर्जुनके पास आयी। उसके आनेका उद्देश्य यह था कि सब योद्धा युद्ध छोड़कर शान्त हो जायूँ || २२-२३ $ ।।

śāntyarthaṁ sarvayodhānām abhyagacchat pāṇḍavam | sā dhṛtarāṣṭrasya duhitā duḥśalā putrasya sūrathasya vīra-bālakaṁ pautraṁ saha rathārūḍhā raṇabhūmau pāṇḍu-kumāram arjunaṁ samupāyayau | tasyāgamana-kāraṇaṁ yathā sarve yodhā yuddhaṁ tyaktvā śāntā bhaveyuḥ || sā dhanañjayam āsādya rurōdārta-svaraṁ tadā ||

वैशम्पायन उवाच— सर्वयोधानां शान्त्यर्थं धृतराष्ट्रस्य दुहिता दुःशला रणभूमौ पाण्डवं धनञ्जयं समभ्यगच्छत्। सा रथस्थिता स्वपौत्रं सुरथस्य पुत्रं वीरबालकं सह नीत्वा, युध्यमानानां निवृत्त्यर्थं शमप्राप्त्यर्थं चागता। सा धनञ्जयमासाद्य रुरोदार्तस्वरं तदा।

साshe
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
धनंजयम्Dhanañjaya (Arjuna)
धनंजयम्:
Karma
TypeNoun
Rootधनंजय
FormMasculine, Accusative, Singular
आसाद्यhaving approached
आसाद्य:
TypeVerb
Rootआ-√सद्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), having approached/reached
रुरोदwept/cried
रुरोद:
TypeVerb
Root√रुद्
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
आर्तस्वरम्with a distressed voice
आर्तस्वरम्:
TypeAdjective
Rootआर्तस्वर
FormMasculine, Accusative, Singular
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
Arjuna
D
Dhanañjaya
P
Pāṇḍava
P
Pāṇḍu
D
Dhṛtarāṣṭra
D
Duḥśalā
S
Sūratha
D
Duḥśalā’s grandson (pautra)
C
chariot (ratha)
B
battlefield (raṇabhūmi)

Educational Q&A

Even amid the aftermath of war, dharma can express itself as a deliberate turning toward śānti (peace): a courageous appeal to stop violence, grounded in compassion and the recognition of shared human and familial bonds.

Duḥśalā, Dhṛtarāṣṭra’s daughter, arrives on a chariot at the battlefield with her grandson and approaches Arjuna to seek the pacification of the warriors; upon reaching him, she breaks down and weeps, signaling a plea born of grief and urgency.