Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Devaśarmā–Vipula Dialogue on Ahorātra–Ṛtu as Moral Witnesses (अनुशासन पर्व, अध्याय ४३)

निरिन्द्रिया हुशास्त्राश्न स्त्रियोडनृतमिति श्रुति: । शय्यासनमलंकारमन्नपानमनार्यताम्‌

nirindriyā huśāstrāśna striyo 'nṛtam iti śrutiḥ | śayyāsanam alaṅkāram annapānam anāryatām ||

निरिन्द्रिया हुशास्त्राश्च स्त्रियोऽनृतमिति श्रुतिः। शय्यासनमलंकारमन्नपानमनार्यताम्॥

निरिन्द्रियाःdevoid of self-control/senses
निरिन्द्रियाः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिरिन्द्रिय
FormFeminine, Nominative, Plural
कुशास्त्राश्चbad/false treatises
कुशास्त्राश्च:
Karta
TypeNoun
Rootकुशास्त्र
FormNeuter, Nominative, Plural
स्त्रियःwomen
स्त्रियः:
Karta
TypeNoun
Rootस्त्री
FormFeminine, Nominative, Plural
अनृतम्falsehood/untruth
अनृतम्:
Karta
TypeNoun
Rootअनृत
FormNeuter, Nominative, Singular
इतिthus/so (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
श्रुतिःtradition/hearsay; what is heard
श्रुतिः:
Karta
TypeNoun
Rootश्रुति
FormFeminine, Nominative, Singular
शय्याbed
शय्या:
Karma
TypeNoun
Rootशय्या
FormFeminine, Accusative, Singular
आसनम्seat
आसनम्:
Karma
TypeNoun
Rootआसन
FormNeuter, Accusative, Singular
अलङ्कारम्ornament/adornment
अलङ्कारम्:
Karma
TypeNoun
Rootअलङ्कार
FormMasculine, Accusative, Singular
अन्नम्food
अन्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्न
FormNeuter, Accusative, Singular
पानम्drink
पानम्:
Karma
TypeNoun
Rootपान
FormNeuter, Accusative, Singular
अनार्यताम्non-nobility/ignobleness
अनार्यताम्:
Karma
TypeNoun
Rootअनार्यता
FormFeminine, Accusative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
Ś
śruti (scriptural tradition)

Educational Q&A

Bhīṣma warns that loss of self-restraint and attachment to sensual comforts—along with untruth—undermine ārya (noble) conduct; ethical life requires control of the senses, truthfulness, and moderation.

In Anuśāsana Parva, Bhīṣma continues his instruction on dharma, listing behaviors and indulgences that lead a person away from noble standards and toward anāryatā (ignoble conduct).