Shloka 11
Devaśarmā–Vipula Dialogue on Ahorātra–Ṛtu as Moral Witnesses (अनुशासन पर्व, अध्याय ४३)
Devanagari script
(द्विजानां च गुरूणां च महागुरुनूपादिनाम् । क्षणात् स्त्रीसड्गभकामोत्था यातनाहो निरन्तरा ।।
Translation
न च स्त्रीणां क्रियाः काश्चिदिति धर्मो व्यवस्थितः। दुर्वाग्भावं रतिं चैव ददौ स्त्रीभ्यः प्रजापतिः॥
Word by Word
द्विजानाम्of the twice-born (Brahmins etc.)
द्विजानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootद्विज
FormMasculine, Genitive, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
गुरूणाम्of teachers
गुरूणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगुरु
FormMasculine, Genitive, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
महागुरूनाम्of great teachers
महागुरूनाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहागुरु
FormMasculine, Genitive, Plural
उपादिनाम्of those who are near/attendant (reading uncertain)
उपादिनाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootउपादि
FormMasculine, Genitive, Plural
क्षणात्from a moment
क्षणात्:
Apadana
TypeNoun
Rootक्षण
FormMasculine, Ablative, Singular
स्त्री-सङ्ग-भक-कामोत्थाःarising from desire born of women's company (text corrupt/uncertain)
स्त्री-सङ्ग-भक-कामोत्थाः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्त्री + सङ्ग + भक + कामोत्थ
FormFeminine, Nominative, Plural
यातनाःtorments
यातनाः:
Karta
TypeNoun
Rootयातना
FormFeminine, Nominative, Plural
अहोalas!/indeed!
अहो:
TypeIndeclinable
Rootअहो
निरन्तराःcontinuous, unbroken
निरन्तराः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिरन्तर
FormFeminine, Nominative, Plural
अरक्त-मनसाम्of those whose minds are unattached
अरक्त-मनसाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअरक्तमनस्
FormMasculine, Genitive, Plural
नित्यम्always
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
ब्रह्मचर्य-अमल-आत्मनाम्of those whose selves are pure through brahmacarya
ब्रह्मचर्य-अमल-आत्मनाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootब्रह्मचर्य + अमल + आत्मन्
FormMasculine, Genitive, Plural
तपो-दम-अर्चन-ध्यान-युक्तानाम्of those engaged in austerity, restraint, worship, and meditation
तपो-दम-अर्चन-ध्यान-युक्तानाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootतपस् + दम + अर्चन + ध्यान + युक्त
FormMasculine, Genitive, Plural
शुद्धिःpurity
शुद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootशुद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
उत्तमाsupreme
उत्तमा:
Karta
TypeAdjective
Rootउत्तम
FormFeminine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
स्त्रीणाम्of women
स्त्रीणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्त्री
FormFeminine, Genitive, Plural
क्रियाःrites/actions
क्रियाः:
Karta
TypeNoun
Rootक्रिया
FormFeminine, Nominative, Plural
काचित्any (at all)
काचित्:
Karta
TypePronoun
Rootकाचित् (किम्)
FormFeminine, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
धर्मःthe rule/law (dharma)
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
व्यवस्थितःis established/settled
व्यवस्थितः:
Karta
TypeAdjective
Rootव्यवस्थित
FormMasculine, Nominative, Singular
दुर्वाग्भावम्bad speech/disposition of speech
दुर्वाग्भावम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुर्वाग्भाव
FormMasculine, Accusative, Singular
रतिम्sexual pleasure/delight
रतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootरति
FormFeminine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
ददौgave
ददौ:
TypeVerb
Rootदा (दाने)
FormPerfect, 3, Singular
स्त्रीभ्यःto women
स्त्रीभ्यः:
Sampradana
TypeNoun
Rootस्त्री
FormFeminine, Dative, Plural
प्रजापतिःPrajāpati
प्रजापतिः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रजापति
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Meter (Chandas)
Sandhi Notes