Shloka 12
Viśvāmitra-janma: Ṛcīka–Satyavatī–Gādhi and the Charu Exchange (विश्वामित्र-जन्म: ऋचीक–सत्यवती–गाधि वृत्तान्तः)
Devanagari script
गाधिरुवाच चन्द्ररश्मिप्रकाशानां हयानां वातरंहसाम् | एकतः: श्यामकर्णानां सहस्रं देहि भार्गव,गाधिने कहा--भूगुनन्दन! आप मुझे शुल्करूपमें एक हजार ऐसे घोड़े ला दीजिये जो चन्द्रमाके समान कान्तिमान् और वायुके समान वेगवान् हों तथा जिनका एक-एक कान श्याम रंगका हो
Translation
गाधिरुवाच—चन्द्ररश्मिप्रकाशानां हयानां वातरंहसाम्। एकतः श्यामकर्णानां सहस्रं देहि भार्गव॥
Word by Word
गाधिःGādhi
गाधिः:
Karta
TypeNoun
Rootगाधि
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular
चन्द्रmoon
चन्द्र:
TypeNoun
Rootचन्द्र
FormMasculine, Stem (in compound), —
रश्मिray
रश्मि:
TypeNoun
Rootरश्मि
FormMasculine, Stem (in compound), —
प्रकाशानाम्of (those) shining/bright
प्रकाशानाम्:
TypeAdjective
Rootप्रकाश
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
हयानाम्of horses
हयानाम्:
TypeNoun
Rootहय
FormMasculine, Genitive, Plural
वातwind
वात:
TypeNoun
Rootवात
FormMasculine, Stem (in compound), —
रंहसाम्of speeds/rapidities
रंहसाम्:
TypeNoun
Rootरंहस्
FormNeuter, Genitive, Plural
एकतःon one side / each (one) having (one side)
एकतः:
TypeIndeclinable
Rootएकतः
श्यामdark/black
श्याम:
TypeAdjective
Rootश्याम
Form—, Stem (in compound), —
कर्णानाम्of ears
कर्णानाम्:
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Genitive, Plural
सहस्रम्a thousand
सहस्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootसहस्र
FormNeuter, Accusative, Singular
देहिgive
देहि:
TypeVerb
Rootदा
FormImperative, 2, Singular
भार्गवO Bhārgava (descendant of Bhṛgu)
भार्गव:
Sampradana
TypeNoun
Rootभार्गव
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
ऋचीक उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes