Shloka 9

Adhyāya 122 — Śruta-vṛtta-yukta Brāhmaṇa and the Ethics of Dāna

Maitreya–Vyāsa Saṃvāda

Devanagari script

सम्भूत: क्षत्रियकुले प्रसादादमितौजस:

Transliteration

sambhūtaḥ kṣatriyakule prasādād amitaujasaḥ | śvapākaśūdravaiśyānāṃ kṣatriyāṇāṃ ca yoniṣu ||

Translation

व्यास उवाच—प्रसादादमितौजसोऽसौ क्षत्रियकुलेऽभवत् । ततः क्रमशः श्वपाकशूद्रवैश्यानां क्षत्रियाणां च योनिषु समभवत् । बह्वीषु योनिषु भ्रमित्वा पुनरपि व्यासप्रसादात् क्षत्रियकुले जातः स तान् महर्षीन् द्रष्टुं जगाम ॥

Word by Word

• सम्भूतः: born, arisen
• सम्भूतः: Karta
• Type: Adjective
• Root: सम्भूत (सम्+√भू, क्त)
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• क्षत्रियकुले: in a Kshatriya family
• क्षत्रियकुले: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: क्षत्रियकुल
• Form: Neuter, Locative, Singular

• प्रसादात्: from (someone's) grace/favor
• प्रसादात्: Apadana
• Type: Noun
• Root: प्रसाद
• Form: Masculine, Ablative, Singular

• अमितौजसः: of immeasurable vigor (the mighty one)
• अमितौजसः: Karta
• Type: Adjective
• Root: अमितौजस्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• श्वपाक: of dog-cookers (outcastes)
• श्वपाक: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: श्वपाक
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• शूद्र: of Shudras
• शूद्र: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: शूद्र
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• वैश्यानाम्: of Vaishyas
• वैश्यानाम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: वैश्य
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• क्षत्रियाणाम्: of Kshatriyas
• क्षत्रियाणाम्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: क्षत्रिय
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• योनिषु: in wombs/births (species)
• योनिषु: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: योनि
• Form: Feminine, Locative, Plural

Speaker

व्यास उवाच

Characters & Entities

• Vyāsa
• Kṣatriya (varṇa)
• Śūdra (varṇa)
• Vaiśya (varṇa)
• Śvapāka (outcaste category)
• Mahārṣis (great sages, implied by context)