Previous Verse
Next Verse

Shloka 46

मानसतीर्थ-शौचप्रशंसा | Praise of the ‘Mental Tīrtha’ and the Marks of Purity

जो एक वर्षतक दस-दस दिन बीतनेपर एक बार भोजन करता है और बारहों महीने प्रतिदिन अग्निमें आहुति देता है, वह सम्पूर्ण भूतोंके लिये मनोहर ब्रह्मकन्याओंके निवास- स्थानमें जाकर एक हजार अभश्व-मेध यज्ञोंका परम उत्तम फल पाता है और उस सनातन पुरुषका वहाँकी रूपवती कन्याएँ मनोरंजन करती हैं ।। नीलोत्पलनि भैर्वर्ण रक्तोत्पलनिभैस्तथा । विमान मण्डलावर्तमावर्तगहनाकुलम्‌

bhīṣma uvāca | yo eka-varṣa-tak daśa-daśa-dina-bīte paraṃ ekavāra bhojanaṃ karoti, ca dvādaśa māsān pratidinam agnau āhutiṃ dadāti, sa sarva-bhūtebhyaḥ manohare brahma-kanyā-nivāsa-sthāne gatvā sahasra-aśvamedha-yajñānāṃ paramottamaṃ phalaṃ prāpnoti; tatra taṃ sanātanaṃ puruṣaṃ tat-sthānīyā rūpavatyaḥ kanyā manoranjayanti || nīlotpala-nibhaiḥ varṇaiḥ raktotpala-nibhais tathā | vimāna-maṇḍalāvartaṃ āvarta-gahana-ākulam ||

भीष्म उवाच—यः संवत्सरं दश-दशाहान्तरं कृत्वैकवारं भुङ्क्ते, द्वादशमासान् च प्रतिदिनं जातवेदसि हवींषि जुहोति, स सर्वभूतमनोज्ञे ब्रह्मकन्यानिवासे रम्ये लोके गत्वा सहस्राश्वमेधयज्ञानां परमं फलं प्राप्नोति; तत्र च तं सनातनं पुरुषं तस्य लोकस्य रूपवत्यः कन्याः क्रीडयन्ति। नीलोत्पलनिभैर्वर्णैः रक्तोत्पलनिभैस्तथा, विमानमण्डलावर्तमावर्तगहनाकुलं दृश्यते।

नीलोत्पलनिभैःwith (those) resembling blue lotuses
नीलोत्पलनिभैः:
Karana
TypeAdjective
Rootनीलोत्पल-निभ
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
वर्णैःwith colors
वर्णैः:
Karana
TypeNoun
Rootवर्ण
FormMasculine, Instrumental, Plural
रक्तोत्पलनिभैःwith (those) resembling red lotuses
रक्तोत्पलनिभैः:
Karana
TypeAdjective
Rootरक्तोत्पल-निभ
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
तथाand also/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
विमानa celestial chariot/palace (vimāna)
विमान:
TypeNoun
Rootविमान
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
मण्डलcircle/orb/region
मण्डल:
TypeNoun
Rootमण्डल
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
आवर्तम्a whirl/spiral/eddy
आवर्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootआवर्त
FormMasculine, Accusative, Singular
आवर्तwhirl/spiral
आवर्त:
TypeNoun
Rootआवर्त
FormMasculine, Nominative, Singular
गहनdense/deep
गहन:
TypeAdjective
Rootगहन
FormMasculine, Nominative, Singular
आकुलम्filled with/confused/crowded
आकुलम्:
TypeAdjective
Rootआकुल
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
B
Brahmā (by implication in brahma-kanyā)
B
brahma-kanyāḥ (Brahma’s maidens)
S
sanātana puruṣa (the Eternal Person)
A
agni (sacred fire)
Ā
āhuti (oblations)
A
aśvamedha-yajña (horse sacrifice)
V
vimāna (celestial chariot)