Previous Verse
Next Verse

Shloka 56

Vāraṇāvata-prasaṃsā and the Pāṇḍavas’ Departure (वरणावत-प्रशंसा तथा पाण्डव-प्रयाणम्)

हास्यतामुपसम्प्राप्तं कश्मलं तत्र मे5भवत्‌ । द्रोणं धिगस्त्वधनिनं यो धनं नाधिगच्छति,मैं लौटकर आया तो देखता हूँ कि छोटे-छोटे बालक आटेके पानीसे अभश्वत्थामाको ललचा रहे हैं और वह अज्ञानमोहित बालक उस आटेके जलको ही पीकर मारे हर्षके फ़ूला नहीं समाता तथा यह कहता हुआ उठकर नाच रहा है कि "मैंने दूध पी लिया'। कुरुनन्दन! बालकोंसे घिरे हुए अपने पुत्रको इस प्रकार नाचते और उसकी हँसी उड़ायी जाती देख मेरे मनमें बड़ा क्षोभ हुआ। उस समय कुछ लोग इस प्रकार कह रहे थे, 'इस धनहीन द्रोणको धिक्‍्कार है, जो धनका उपार्जन नहीं करता

hāsyatām upasamprāptaṁ kaśmalaṁ tatra me 'bhavat | droṇaṁ dhig astv adhaninaṁ yo dhanaṁ nādhigacchati |

तत्र हास्यतामुपसम्प्राप्तं सुतं दृष्ट्वा मे कश्मलं समभवत्। केचिदपि तत्रैवं वदन्ति स्म—“धिग् द्रोणम् अधनिनं, यो धनं नाधिगच्छति।”

हास्यताम्ridicule, being laughed at
हास्यताम्:
Karma
TypeNoun
Rootहास्य (कृदन्त; √हस्)
FormFeminine, Accusative, Singular
उपसम्प्राप्तम्having reached, having come upon
उपसम्प्राप्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउप-सम्-√प्राप् (कृदन्त)
FormNeuter, Accusative, Singular
कश्मलम्distress, confusion, dejection
कश्मलम्:
Karma
TypeNoun
Rootकश्मल
FormNeuter, Accusative, Singular
तत्रthere, in that situation
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
मेof me, my
मे:
Adhikarana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
अभवत्was, arose
अभवत्:
Karta
TypeVerb
Root√भू
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular
द्रोणम्Drona
द्रोणम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रोण
FormMasculine, Accusative, Singular
धिक्shame! fie!
धिक्:
TypeIndeclinable
Rootधिक्
अस्तुlet it be
अस्तु:
TypeVerb
Root√अस्
FormImperative (लोट्), 3rd, Singular
अधनिनम्poor, without wealth
अधनिनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअधनिन्
FormMasculine, Accusative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
धनम्wealth
धनम्:
Karma
TypeNoun
Rootधन
FormNeuter, Accusative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
अधिगच्छतिobtains, acquires
अधिगच्छति:
TypeVerb
Rootअधि-√गम्
FormPresent (लट्), 3rd, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Droṇa