Previous Verse
Next Verse

Shloka 58

Adhyāya 123 — Droṇa’s Pedagogy: Arjuna’s Preeminence, Ekalavya’s Self-Training, and the Bhāsa-Lakṣya Trial

ब्रह्मचारी बहुगुण: सुवर्णश्रेति विश्वुतः । विश्वावसुर्भुगन्युश्व सुचन्द्रश्न शरुस्तथा

vaiśampāyana uvāca | brahmacārī bahuguṇaḥ suvarṇaśreṣṭhī viśrutaḥ | viśvāvāsur bhūmanyuś ca sucandraḥ śaruś tathā | bhīmasenaś ca ugrasenaḥ ūrṇāyuś cānaghaḥ | gopatiś ca dhṛtarāṣṭraḥ sūryavarcāś ca aṣṭamaḥ | yugapaḥ tṛṇapaḥ kārṣṇiḥ nandiś ca citrarathaḥ | trayodaśaḥ śāliśirāś caturdaśaḥ parjanyaḥ | pañcadaśaḥ kaliḥ ṣoḍaśaḥ nāradaḥ | ṛtvā ca bṛhattvā bṛhakaś ca mahāmanāḥ karālaḥ | hāhā hūhū ca gītamādhurya-sampannau suviśrutau | rājann ete sarve devagandharvāḥ tatra samāgatāḥ ||

वैशम्पायन उवाच—राजन्, तत्र देवगन्धर्वा बहवः समागमन्—ब्रह्मचारी गुणवान् सुवर्णश्रेठी च विश्रुतः, विश्वावसुः, भूमन्युः, सुचन्द्रः, शरुः, भीमसेनः, उग्रसेनः, ऊर्णायुः, अनघः, गोपतिः, धृतराष्ट्रः, सूर्यवर्चाः; तथा युगपः, तृणपः, कार्ष्णिः, नन्दिः, चित्ररथः, शालिशिराः, पर्जन्यः, कलिः, नारदः, ऋत्वा, बृहत्त्वा, बृहकः, महामना करालः; तथा गीतमाधुर्यसम्पन्नौ सुविख्यातौ हाहाहूहू च—एते सर्वे देवगन्धर्वास्तत्रोपजग्मुः।

ब्रह्मचारीBrahmacārin (celibate student)
ब्रह्मचारी:
Karta
TypeNoun
Rootब्रह्मचारिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
बहुगुणःpossessing many virtues
बहुगुणः:
Karta
TypeAdjective
Rootबहुगुण
FormMasculine, Nominative, Singular
सुवर्णश्रेतिSuvarṇaśreti (proper name)
सुवर्णश्रेति:
Karta
TypeNoun
Rootसुवर्णश्रेति
FormMasculine, Nominative, Singular
विश्वुतःwell-known, renowned
विश्वुतः:
Karta
TypeAdjective
Rootविश्रुत
FormMasculine, Nominative, Singular
विश्वावसुःViśvāvasu (proper name)
विश्वावसुः:
Karta
TypeNoun
Rootविश्वावसु
FormMasculine, Nominative, Singular
भुगन्युःBhuganyu (proper name)
भुगन्युः:
Karta
TypeNoun
Rootभुगन्यु
FormMasculine, Nominative, Singular
सुचन्द्रःSucandra (proper name; 'good moon')
सुचन्द्रः:
Karta
TypeNoun
Rootसुचन्द्र
FormMasculine, Nominative, Singular
शरुःŚaru (proper name)
शरुः:
Karta
TypeNoun
Rootशरु
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाand also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
भीमसेनःBhīmasena (proper name)
भीमसेनः:
Karta
TypeNoun
Rootभीमसेन
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाand also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
उग्रसेनःUgrasena (proper name)
उग्रसेनः:
Karta
TypeNoun
Rootउग्रसेन
FormMasculine, Nominative, Singular
ऊर्णायुःŪrṇāyu (proper name)
ऊर्णायुः:
Karta
TypeNoun
Rootऊर्णायु
FormMasculine, Nominative, Singular
अनघःAnagha (proper name; 'sinless')
अनघः:
Karta
TypeNoun
Rootअनघ
FormMasculine, Nominative, Singular
गोपतिःGopati (proper name; 'lord of cows')
गोपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootगोपति
FormMasculine, Nominative, Singular
एवindeed/also
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
धृतराष्ट्रःDhṛtarāṣṭra (proper name)
धृतराष्ट्रः:
Karta
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Nominative, Singular
सूर्यवर्चाःSūryavarcā (proper name; 'sun-bright')
सूर्यवर्चाः:
Karta
TypeNoun
Rootसूर्यवर्चस्
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाand also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
अष्टमःthe eighth
अष्टमः:
Karta
TypeAdjective
Rootअष्टम
FormMasculine, Nominative, Singular
युगपःYugapa (proper name)
युगपः:
Karta
TypeNoun
Rootयुगप
FormMasculine, Nominative, Singular
तृणपःTṛṇapa (proper name)
तृणपः:
Karta
TypeNoun
Rootतृणप
FormMasculine, Nominative, Singular
कार्ष्णिःKārṣṇi (proper name; descendant of Kṛṣṇa)
कार्ष्णिः:
Karta
TypeNoun
Rootकार्ष्णि
FormMasculine, Nominative, Singular
नन्दिःNandi (proper name)
नन्दिः:
Karta
TypeNoun
Rootनन्दि
FormMasculine, Nominative, Singular
एवalso
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
चित्ररथःCitraratha (proper name)
चित्ररथः:
Karta
TypeNoun
Rootचित्ररथ
FormMasculine, Nominative, Singular
त्रयोदशमःthe thirteenth
त्रयोदशमः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्रयोदशम
FormMasculine, Nominative, Singular
शालिशिराःŚāliśirā (proper name)
शालिशिराः:
Karta
TypeNoun
Rootशालिशिर
FormMasculine, Nominative, Singular
चतुर्दशमःthe fourteenth
चतुर्दशमः:
Karta
TypeAdjective
Rootचतुर्दशम
FormMasculine, Nominative, Singular
पर्जन्यःParjanya (proper name)
पर्जन्यः:
Karta
TypeNoun
Rootपर्जन्य
FormMasculine, Nominative, Singular
पञ्चदशमःthe fifteenth
पञ्चदशमः:
Karta
TypeAdjective
Rootपञ्चदशम
FormMasculine, Nominative, Singular
कलिःKali (proper name)
कलिः:
Karta
TypeNoun
Rootकलि
FormMasculine, Nominative, Singular
षोडशमःthe sixteenth
षोडशमः:
Karta
TypeAdjective
Rootषोडशम
FormMasculine, Nominative, Singular
नारदःNārada (proper name)
नारदः:
Karta
TypeNoun
Rootनारद
FormMasculine, Nominative, Singular
ऋत्वाṚtvā (proper name)
ऋत्वा:
Karta
TypeNoun
Rootऋत्वा
FormMasculine, Nominative, Singular
बृहत्त्वाBṛhattvā (proper name)
बृहत्त्वा:
Karta
TypeNoun
Rootबृहत्त्वा
FormMasculine, Nominative, Singular
बृहकःBṛhaka (proper name)
बृहकः:
Karta
TypeNoun
Rootबृहक
FormMasculine, Nominative, Singular
महामनाःgreat-minded
महामनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहामनस्
FormMasculine, Nominative, Singular
करालःKarāla (proper name)
करालः:
Karta
TypeNoun
Rootकराल
FormMasculine, Nominative, Singular
ब्रह्मचारीBrahmacārin (proper name/repeated epithet)
ब्रह्मचारी:
Karta
TypeNoun
Rootब्रह्मचारिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
विख्यातःcelebrated
विख्यातः:
Karta
TypeAdjective
Rootविख्यात
FormMasculine, Nominative, Singular
गुणवान्virtuous, endowed with qualities
गुणवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootगुणवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
सुवर्णःSuvarṇa (proper name)
सुवर्णः:
Karta
TypeNoun
Rootसुवर्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
विश्वावसुःViśvāvasu (proper name; repeated)
विश्वावसुः:
Karta
TypeNoun
Rootविश्वावसु
FormMasculine, Nominative, Singular
भुमन्युःBhūmanyu (proper name; variant of Bhuganyu)
भुमन्युः:
Karta
TypeNoun
Rootभुमन्यु
FormMasculine, Nominative, Singular
सुचन्द्रःSucandra (proper name; repeated)
सुचन्द्रः:
Karta
TypeNoun
Rootसुचन्द्र
FormMasculine, Nominative, Singular
शरुःŚaru (proper name; repeated)
शरुः:
Karta
TypeNoun
Rootशरु
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाand also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
गीतwith song
गीत:
Karana
TypeNoun
Rootगीत
FormNeuter, Instrumental, Singular
माधुर्यwith sweetness
माधुर्य:
Karana
TypeNoun
Rootमाधुर्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
सम्पन्नःendowed with
सम्पन्नः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्पन्न
FormMasculine, Nominative, Singular
सुविख्यातःvery famous
सुविख्यातः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुविख्यात
FormMasculine, Nominative, Singular
हाहाHāhā (Gandharva name)
हाहा:
Karta
TypeNoun
Rootहाहा
FormMasculine, Nominative, Singular
हूहूHūhū (Gandharva name)
हूहू:
Karta
TypeNoun
Rootहूहू
FormMasculine, Nominative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
येwho/which (those who)
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
देवगन्धर्वाःdivine Gandharvas
देवगन्धर्वाः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवगन्धर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
समुपागताःhad arrived/assembled
समुपागताः:
TypeVerb
Rootसम्-उप-आ-गम्
FormPerfect participle (past passive participle), Plural
आसन्were
आसन्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect, 3rd, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
King (Janamejaya, implied addressee)
G
Gandharvas
B
Brahmacārī
S
Suvarṇaśreṣṭhī
V
Viśvāvasu
B
Bhūmanyu
S
Sucandra
Ś
Śaru
B
Bhīmasena (Gandharva)
U
Ugrasena (Gandharva)
Ū
Ūrṇāyu
A
Anagha
G
Gopati
D
Dhṛtarāṣṭra (Gandharva)
S
Sūryavarcā
Y
Yugapa
T
Tṛṇapa
K
Kārṣṇi
N
Nandi
C
Citraratha
Ś
Śāliśirā
P
Parjanya
K
Kali (Gandharva)
N
Nārada (Gandharva name in this list)
Ṛtvā
B
Bṛhattvā
B
Bṛhaka
K
Karāla
H
Hāhā
H
Hūhū

Educational Q&A

The verse highlights the epic motif that virtue, fame, and refined arts (especially music) are honored in divine society; it also underscores the ordered, communal nature of celestial gatherings, where renowned beings assemble for a larger dharmic narrative event.

Vaiśampāyana enumerates the Gandharvas who arrived at a particular venue, naming many celebrated celestial musicians (including Hāhā and Hūhū) to mark the grandeur of the assembly and the importance of the occasion.