Previous Verse
Next Verse

Shloka 273

Adhyāya 123 — Droṇa’s Pedagogy: Arjuna’s Preeminence, Ekalavya’s Self-Training, and the Bhāsa-Lakṣya Trial

त॑ तु कालेन महता वासव: प्रत्यपद्यत । और भारत! वे महाबाहु धर्मात्मा पाण्डु स्वयं देवताओंके ईश्वर इन्द्रदेवकी आराधना करनेके लिये चित्तवृत्तियोंको अत्यन्त एकाग्र करके एक पैरसे खड़े हो सूर्यके साथ-साथ उग्र तप करने लगे अर्थात्‌ सूर्योदय होनेके समय एक पैरसे खड़े होते और सूर्यास्ततक उसी रूपमें खड़े रहते। इस तरह दीर्घकाल व्यतीत हो जानेपर इन्द्रदेव उनपर प्रसन्न हो उनके समीप आये और इस प्रकार बोले--

taṁ tu kālena mahatā vāsavaḥ pratyapadyata |

तं तु कालेन महता वासवः प्रत्यपद्यत । महाबाहुर्धर्मात्मा पाण्डुः सूर्यस्यानुगतः । एकपादस्थितो नित्यं घोरं तप उपातपत् ॥ सूर्योदयसमये तिष्ठन् सूर्यास्तं यावत् स्थितः । एवं दीर्घेण कालेन तपसा तेन तोषितः । इन्द्रः समीपमागत्य तं चेदमभ्यभाषत ॥

तत्that (thing/event)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
कालेनby/with time; in course of time
कालेन:
Karana
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Instrumental, Singular
महताgreat/long
महता:
Karana
TypeAdjective
Rootमहत्
FormMasculine, Instrumental, Singular
वासवःVāsava (Indra)
वासवः:
Karta
TypeNoun
Rootवासव
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रत्यपद्यतreturned/came back; approached again
प्रत्यपद्यत:
TypeVerb
Rootप्रति-√पद्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Ātmanepada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
P
Pāṇḍu
V
Vāsava (Indra)
S
Sūrya (the Sun)
B
Bhārata (address to the listener/descendant of Bharata)