Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Brahmā’s Lotus-Birth, the Sealing of the Cosmic Womb, and the Epiphany of Parameśvara

Hari–Hara Samanvaya

तस्यैवं सुचिरं कालं वर्तमानस्य शार्ङ्गिणः / हिरण्यगर्भो भगवांस्तं देशमुपचक्रमे

tasyaivaṃ suciraṃ kālaṃ vartamānasya śārṅgiṇaḥ / hiraṇyagarbho bhagavāṃstaṃ deśamupacakrame

तस्यैवं सुचिरं कालं वर्तमानस्य शार्ङ्गिणः । हिरण्यगर्भो भगवांस्तं देशमुपचक्रमे ॥

tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुंसक), Genitive (6 विभक्ति), Singular; सर्वनाम-शब्दः
evamthus
evam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (क्रियाविशेषण)
su-ciramvery long
su-ciram:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + cira (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2), Singular; अव्ययीभाव-समासः ‘su-cira’ = ‘very long’; here used adverbially qualifying ‘kālam’
kālamtime (duration)
kālam:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2), Singular
vartamānasyaof (him) remaining/continuing
vartamānasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootvartamāna (कृदन्त; √vṛt/वृत्, शतृ)
FormMasculine, Genitive (6), Singular; वर्तमान-कृदन्त (शतृ) ‘being/remaining’
śārṅgiṇaḥof Śārṅgin (Viṣṇu)
śārṅgiṇaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootśārṅgin (प्रातिपदिक; ‘one who has Śārṅga bow’)
FormMasculine, Genitive (6), Singular
hiraṇyagarbhaḥHiraṇyagarbha (Brahmā)
hiraṇyagarbhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothiraṇya (प्रातिपदिक) + garbha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1), Singular; तत्पुरुष-समासः (hiraṇya-garbha)
bhagavānthe Lord
bhagavān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1), Singular
tamthat
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2), Singular; सर्वनाम
deśamplace, region
deśam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdeśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2), Singular
upacakrameapproached, set out towards
upacakrame:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootupa-√kram (धातु)
FormLuṅ (लुङ्; Aorist), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन); Parasmaipada (परस्मैपद)

Narrator (Purāṇic narrator within the Kurma Purana’s dialogue frame)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Ś
Śārṅgin (Vishnu)
H
Hiraṇyagarbha (Brahmā)

FAQs

Indirectly: it presents Viṣṇu (Śārṅgin) as a stable, abiding divine presence, around whom even Brahmā (Hiraṇyagarbha) moves—suggesting a higher, steady principle that other cosmic functions approach and depend upon.

No explicit practice is taught in this verse; it emphasizes endurance and abiding presence (vartamāna)—a narrative echo of yogic steadiness (sthiti), which later Kurma Purana teachings connect to disciplined contemplation and dharmic stability.

Śiva is not named here, but the verse participates in the Purāṇic synthesis by showing coordinated divine roles (Viṣṇu and Brahmā in purposeful movement), a narrative style the Kurma Purana often uses to support non-competitive unity among major deities.