Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

Prayāga–Gaṅgā Tīrtha-māhātmya and Rules of Pilgrimage

Yātrā-vidhi

तत्र ब्रह्मादयो देवा दिशश्च सदिगीश्वराः / लोकपालाश्च सिद्धाश्च पितरो लोकसंमताः

tatra brahmādayo devā diśaśca sadigīśvarāḥ / lokapālāśca siddhāśca pitaro lokasaṃmatāḥ

तत्र ब्रह्मादयो देवा दिशश्च सदिगीश्वराः। लोकपालाः सिद्धगणाः पितरश्च लोकसंमताः॥

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place: there)
ब्रह्मादयःBrahmā and others
ब्रह्मादयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्-आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘ब्रह्मा आदिः येषाम्’ इति (आदि-समास/तत्पुरुषप्रायः)
देवाःgods
देवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
दिशःdirections
दिशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction: and)
सदिगीश्वराःthe lords of the directions
सदिगीश्वराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस-दिक्-ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (दिशाम् ईश्वराः = दिगीश्वराः), ‘स’ उपसर्ग/सह-अर्थे (सहिताः)
लोकपालाःworld-guardians
लोकपालाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक-पाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकस्य पालाः)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
सिद्धाःSiddhas (perfected beings)
सिद्धाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
पितरःPitṛs (ancestors)
पितरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
लोकसंमताःapproved/esteemed by the world
लोकसंमताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootलोक-संमत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकैः संमताः/लोके संमताः = approved by the world)

Narrator (Purāṇic narrator describing the gathering/assembly)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

B
Brahmā
D
Devas
D
Dikpālas (Directional Lords)
L
Lokapālas
S
Siddhas
P
Pitṛs

FAQs

Indirectly: by listing devas, directional lords, Lokapālas, Siddhas, and Pitṛs as participants within cosmic order, the verse implies all such powers function within a higher, encompassing reality rather than being ultimate in themselves.

No specific technique is taught in this verse; it establishes the sacred setting of a divine assembly—often a narrative prelude in the Kurma Purana before dharma, devotion, or yoga-oriented instruction (including later Pāśupata-oriented themes).

It does not name Shiva or Vishnu directly; instead it frames a unified sacred cosmos where multiple divine offices (devas, guardians, ancestors) coexist—consistent with the Kurma Purana’s broader Shaiva-Vaishnava synthesis.