Shloka 40
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
प्राकारमवभिद्यैव प्रविश्य नगरान्तरम् / मन्दिरस्थान्सुरान्सर्वानत्यन्तं पर्यपीडयन्
Transliteration
prākāramavabhidyaiva praviśya nagarāntaram / mandirasthānsurānsarvānatyantaṃ paryapīḍayan
Translation
प्राकारं भित्त्वैव नगरान्तरं प्रविश्य मन्दिरस्थाः सर्वे सुराः अत्यन्तं परितापिताः।
Word by Word
प्राकारम्rampart, wall
प्राकारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्राकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
अवभिद्यhaving broken through
अवभिद्य:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव-√भिद् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया; उपसर्ग: अव
एवindeed, just
एव:
Sambandha/Emphasis (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
प्रविश्यhaving entered
प्रविश्य:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√विश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया; उपसर्ग: प्र
नगर-अन्तरम्the interior of the city
नगर-अन्तरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनगर (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/अधिकरण-गत्यर्थे), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नगरस्य अन्तरम्)
मन्दिर-स्थान्dwelling in temples
मन्दिर-स्थान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमन्दिर (प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण; षष्ठी-तत्पुरुष (मन्दिरे स्थिताः)
सुरान्gods
सुरान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
अत्यन्तम्excessively, extremely
अत्यन्तम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअत्यन्त (प्रातिपदिक/अव्ययीभावप्राय)
Formक्रियाविशेषण (adverb), अव्यय-प्रयोग
पर्यपीडयन्they tormented/oppressed
पर्यपीडयन्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-√पीड् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), प्रथमा-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: परि