Shloka 54
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
यमस्तु तान्समाहूय वाक्यं चैतदुवाच ह
Transliteration
yamastu tānsamāhūya vākyaṃ caitaduvāca ha
Translation
यमस्तु तान् समाहूय एतद्वाक्यं उवाच ह।
Word by Word
यमःYama
यमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तुbut, indeed
तु:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अवधारणार्थक-अव्यय (particle: but/indeed)
तान्them
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
समाहूयhaving summoned
समाहूय:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ√ह्वे (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive); अर्थः ‘सम्यक् आहूय/आह्वाय’
वाक्यम्speech, statement
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एतत्this
एतत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘वाक्यम्’ इति विशेषण
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
हindeed (narrative particle)
ह:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formस्मरण/वृत्तान्तसूचक-अव्यय (particle used in narration)