Shloka 48
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
मम प्रभावाद्भविता परिहारं वदामि ते / निराहारो महातीर्थेस्नात्वा नित्यं हि सांबिकम्
Transliteration
mama prabhāvādbhavitā parihāraṃ vadāmi te / nirāhāro mahātīrthesnātvā nityaṃ hi sāṃbikam
Translation
मम प्रभावाद् भविता परिहारः; तेऽहं वदामि। निराहारः सन् महातीर्थे स्नात्वा नित्यं हि साम्बिकम्॥
Word by Word
mamamy
mama:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; षष्ठी विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
prabhāvātfrom (my) power
prabhāvāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootprabhāva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी विभक्ति (अपादान), एकवचन
bhavitāwill be
bhavitā:
Kriya (क्रिया/भविष्यत्-भाव)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलृट्-सम्बद्धः कर्तरि-तृच्/तृन्-प्रत्ययान्त-नामधातु-रूपम्; ‘भविता’ = will be/will become (future agent form used predicatively)
parihāramremedy
parihāram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootparihāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन
vadāmiI tell
vadāmi:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvad (धातु)
Formलट् (वर्तमान); उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
teto you
te:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootyuṣmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम; चतुर्थी विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन
nir-āhāraḥfasting/without food
nir-āhāraḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnir (उपसर्ग) + āhāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; नञ्/निर्-पूर्वक-तत्पुरुषः (‘आहारः न’ = without food/fasting)
mahā-tīrtheat the great sacred ford/place
mahā-tīrthe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + tīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; कर्मधारयः (‘महच्च तत् तीर्थम्’)
snātvāhaving bathed
snātvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootsnā (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive); ‘snātvā’ = having bathed
nityamalways
nityam:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootnitya (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन क्रियाविशेषण-प्रयोगः (adverbial accusative: always)
hiindeed/for
hi:
None (निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formहेतौ/अवधारणे निपातः (indeed/for)
sāmbikam(the goddess) Sāmbikā
sāmbikam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsāmbika (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; देवीनाम (Ambikā-related)