Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

महादेव्याः आविर्भाव-रूपान्तर-विहारवर्णनम्

Manifestation, Forms, and Divine Play of the Mahādevī

आत्मदारात्मजभ्रातृबन्धूनां च द्विजोत्तम / क्रमाद्दशगुणो दोषो रक्षणे च तथा फलम्

ātmadārātmajabhrātṛbandhūnāṃ ca dvijottama / kramāddaśaguṇo doṣo rakṣaṇe ca tathā phalam

आत्मदारात्मजभ्रातृबन्धूनां च द्विजोत्तम । क्रमाद्दशगुणो दोषो रक्षणे च तथा फलम् ॥

ātma-dāra-ātmaja-bhrātṛ-bandhūnāmof oneself, wife, son, brother, and kinsmen
ātma-dāra-ātmaja-bhrātṛ-bandhūnām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक) + dāra (प्रातिपदिक) + ātmaja (प्रातिपदिक) + bhrātṛ (प्रातिपदिक) + bandhu (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन); समासः—इतरेतर-द्वन्द्वः (enumerative): 'self, wife, son, brother, and kinsmen' in genitive plural
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयार्थक-अव्यय)
dvija-uttamaO best of the twice-born
dvija-uttama:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक) + uttama (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Vocative (8th/सम्बोधन), Singular (एकवचन); समासः—कर्मधारयः: 'best of the twice-born'
kramātin due order/gradually
kramāt:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkrama (प्रातिपदिक)
FormAblative used adverbially (पञ्चमी-अर्थे अव्ययीभाववत्): Masculine, Ablative (5th/पञ्चमी), Singular; adverbial sense 'in order/ क्रमशः'
daśa-guṇaḥtenfold
daśa-guṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdaśa (संख्या-प्रातिपदिक) + guṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); समासः—द्विगु: 'tenfold' qualifying doṣaḥ
doṣaḥfault/sin (penalty)
doṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdoṣa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
rakṣaṇein protection/while protecting
rakṣaṇe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootrakṣaṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयार्थक-अव्यय)
tathālikewise
tathā:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण-अव्यय)
phalamthe result/reward
phalam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootphala (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा) or Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); here as nominative with implied 'bhavati'