Shloka 78
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
सर्वलोकेषु तत्सर्वं परं ब्रह्म न संशयः / उत्तीर्ममपरं ज्योतिः कामाक्षीनामकं विदुः
Transliteration
sarvalokeṣu tatsarvaṃ paraṃ brahma na saṃśayaḥ / uttīrmamaparaṃ jyotiḥ kāmākṣīnāmakaṃ viduḥ
Translation
सर्वलोकेषु यत्सर्वं परं ब्रह्म न संशयः। तदेवोत्तीर्णमपरं ज्योतिः कामाक्षीनामकं विदुः॥
Word by Word
सर्वलोकेषुin all worlds
सर्वलोकेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्व-लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; समासः—कर्मधारय (सर्वे लोकाः)
तत्that
तत्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सर्वनाम
सर्वम्all (everything)
सर्वम्:
विशेष्य/सम्बन्ध (Viśeṣya/Relation)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
परम्supreme
परम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण
ब्रह्मBrahman
ब्रह्म:
समानााधिकरण/विधेय (Predicate nominative/विधेय)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
नnot
न:
निषेध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negative particle)
संशयःdoubt
संशयः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
उत्तीर्मम्transcended/attained
उत्तीर्मम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्-तॄ (धातु) → उत्तीर्ण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त/क्तवत्-भाव), ‘crossed over/attained’
अपरम्unsurpassed; beyond
अपरम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
कर्म/विधेय (Object/Predicate)
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
कामाक्षी-नामकम्named ‘Kāmākṣī’
कामाक्षी-नामकम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकामाक्षी + नामक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (षष्ठी-तत्पुरुष: कामाक्ष्याः नाम)
विदुःthey know
विदुः:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद