Shloka 42
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
गोब्राह्मणावधं कृत्वा न तत्पापं समाश्रयेत् / ब्रह्मादिस्तंब पर्यतं यस्य मे गुरुसंततिः
Transliteration
gobrāhmaṇāvadhaṃ kṛtvā na tatpāpaṃ samāśrayet / brahmādistaṃba paryataṃ yasya me gurusaṃtatiḥ
Translation
गोब्राह्मणावधं कृत्वापि यस्य मे गुरुसंततिः ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्ता, स तत्पापं न समाश्रयेत्।
Word by Word
गो-ब्राह्मण-अवधम्the killing of cows and Brahmins
गो-ब्राह्मण-अवधम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक) + ब्राह्मण (प्रातिपदिक) + अवध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गवां च ब्राह्मणानां च अवधः)
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), ‘having done’
नnot
न:
Pratishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
तत्-पापम्that sin
तत्-पापम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (‘तत् एव पापम्’ = that sin)
समाश्रयेत्should resort to / incur
समाश्रयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-श्रि (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
ब्रह्म-आदि-स्तम्ब-पर्यन्तम्extending from Brahmā to a blade of grass
ब्रह्म-आदि-स्तम्ब-पर्यन्तम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + स्तम्ब (प्रातिपदिक) + पर्यन्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (आदि-तत्पुरुष + पर्यन्त-तत्पुरुष), ‘from Brahmā up to a clump of grass’ (extent)
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; enclitic form
गुरु-संततिःthe guru-lineage
गुरु-संततिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक) + संतति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘गुरोः संततिः’ = lineage of the guru)