Shloka 25
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
जन्मान्तर सुकृतत्वं स्यान्न्यस्ते शिरसि पादुके / गुरुणा कमलासनमुरशासनपुरशासनसेवया लब्धे
Transliteration
janmāntara sukṛtatvaṃ syānnyaste śirasi pāduke / guruṇā kamalāsanamuraśāsanapuraśāsanasevayā labdhe
Translation
शिरसि पादुके न्यस्ते जन्मान्तरसुकृतत्वं स्यात्; गुरुणा कमलासन-मुरशासन-पुरशासन-सेवया लब्धे।
Word by Word
जन्म-अन्तर(in) another birth
जन्म-अन्तर:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-सम्बन्धे (genitive relation) एकवचन/अव्ययीभाववत् प्रयोग; तत्पुरुष: ‘other birth’ (context: in another birth)
सुकृतत्वम्merit/virtuousness
सुकृतत्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसु-कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक) + त्व (प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भाववाचक (abstract noun)
स्यात्would be / may be
स्यात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
न्यस्तेwhen (they are) placed
न्यस्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि- अस्/न्यस् (धातु; √अस् with नि- in sense ‘to place’, or denominative √न्यस्)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) नपुंसक/द्विवचन-रूपसदृश; सन्दर्भे ‘न्यस्ते (सति)’ = ‘when placed’; locative absolute implied
शिरसिon the head
शिरसि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
पादुकेO (pair of) sandals
पादुके:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपादुका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/सम्बोधन/द्वितीया, द्विवचन; यहाँ सम्बोधन (vocative dual) सम्भाव्य: ‘O pair of sandals’
गुरुणाby the guru
गुरुणा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
कमल-आसन-मुर-शासन-पुर-शासन-सेवयाby service to Brahmā, Viṣṇu, and Śiva
कमल-आसन-मुर-शासन-पुर-शासन-सेवया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकमल (प्रातिपदिक) + आसन (प्रातिपदिक) + मुर (प्रातिपदिक) + शासन (प्रातिपदिक) + पुर (प्रातिपदिक) + शासन (प्रातिपदिक) + सेवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: ‘कमलासनस्य (ब्रह्मणः) मुरशासनस्य (विष्णोः) पुरशासनस्य (शिवस्य) सेवा’
लब्धेwhen obtained
लब्धे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute): ‘when obtained’