Shloka 17
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
द्रोणोदपूरितं कुंभं पञ्चरत्नैर्नवैर्युतम् / न्यग्रोधाश्वत्थमाकन्दजंबूदुम्बरशाखिनाम्
Transliteration
droṇodapūritaṃ kuṃbhaṃ pañcaratnairnavairyutam / nyagrodhāśvatthamākandajaṃbūdumbaraśākhinām
Translation
द्रोणोदकेन पूर्णं कुम्भं नवानि पञ्चरत्नैः संयुतम्; न्यग्रोधाश्वत्थमाकन्दजम्बूदुम्बरशाखिभ्यः समाहृतैः।
Word by Word
द्रोण-उद-पूरितम्filled with droṇa-measure water
द्रोण-उद-पूरितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootद्रोण (प्रातिपदिक) + उदक/उद (प्रातिपदिक) + पूरित (कृदन्त, √पॄ/पूर् धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कृदन्त-भूतकर्मणि/कर्मणि क्त (past passive participle) ‘पूरित’ = filled; समासः षष्ठी/तत्पुरुषार्थः ‘द्रोणोदेन पूरितम्’
कुम्भम्a pot
कुम्भम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
पञ्च-रत्नैःwith five gems
पञ्च-रत्नैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + रत्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (रत्न-शब्द), तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; द्विगु-समासः ‘पञ्च रत्नानि’
नवैःnew
नवैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; ‘रत्नैः’ इत्यस्य विशेषणम्
युतम्endowed (with)
युतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootयुत (प्रातिपदिक; √युज् धातोः क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कृदन्त-क्त (past participle) ‘युक्त/युत’ = endowed/combined; ‘कुम्भम्’ इत्यस्य विशेषणम्
न्यग्रोध-आश्वत्थ-माकन्द-जम्बू-उदुम्बर-शाखिनाम्of the branch-bearing (trees) of banyan, aśvattha, mango, jambu, and udumbara
न्यग्रोध-आश्वत्थ-माकन्द-जम्बू-उदुम्बर-शाखिनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootन्यग्रोध (प्रातिपदिक) + अश्वत्थ (प्रातिपदिक) + माकन्द (प्रातिपदिक) + जम्बू (प्रातिपदिक) + उदुम्बर (प्रातिपदिक) + शाखिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (शाखिन्-शब्द), षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; समासः बहुपद-तत्पुरुषः—‘न्यग्रोधादीनां शाखिनाम्’ = of the branch-bearing (trees) such as banyan etc.