Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Mudrā-vidhāna (Lalitopākhyāna): Āvāhanī–Saṃkṣobhiṇī–Ākarṣiṇī and allied Mudrās

एतस्या एव मुद्राया मध्यमे सरले यदि / क्रियते विन्ध्यदर्पारे मुद्रा विद्राविणी तथा

etasyā eva mudrāyā madhyame sarale yadi / kriyate vindhyadarpāre mudrā vidrāviṇī tathā

एतस्याः एव मुद्रायाः मध्ये सरले यदा विन्ध्यदर्पारे क्रियते, तदा सा ‘विद्राविणी’ मुद्रा भवति।

etasyāḥof this
etasyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeAdjective
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
evaindeed/only
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormParticle/Emphasis (निपात)
mudrāyāḥof the mudrā (hand-gesture)
mudrāyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootmudrā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
madhyamein the middle
madhyame:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootmadhyama (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन)
saralestraight/unaltered
sarale:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeAdjective
Rootsarala (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); qualifying madhyame
yadiif
yadi:
Sambandha (सम्बन्ध/Condition marker)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
FormConjunction/Conditional (सम्बन्धबोधक-अव्यय)
kriyateis done/is performed
kriyate:
Kriya (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootkṛ (कृ धातु)
FormPresent tense (लट्), Passive voice (कर्मणि प्रयोग), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
vindhya-darpāreO remover of Vindhya’s pride (or: in/for Vindhya’s pride-removal context)
vindhya-darpāre:
Sambodhana/Adhikaraṇa (सम्बोधन/अधिकरण)
TypeNoun
Rootvindhya (प्रातिपदिक) + darpa-ara (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); Tatpuruṣa: ‘Vindhya’ + ‘darpāra’ (pride-enemy/one who removes pride) used as address/location-context
mudrāthe mudrā
mudrā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootmudrā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
vidrāviṇīcausing to flee/driving away
vidrāviṇī:
Karta (कर्ता/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootvidrāviṇī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); qualifying mudrā
tathāthus/also
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAdverb/Particle (क्रियाविशेषण/निपात)