Shloka 33
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
इत्थं विमृश्य परितः प्रेरयामास लोचने / जयां च विजयां पश्चात्सख्यावालोक्य सस्मिते / प्रसन्नवदना सा तु प्रणते वदति स्म सा
Transliteration
itthaṃ vimṛśya paritaḥ prerayāmāsa locane / jayāṃ ca vijayāṃ paścātsakhyāvālokya sasmite / prasannavadanā sā tu praṇate vadati sma sā
Translation
इति विमृश्य सा परितो लोचने प्रेरयामास। पश्चात् सख्यौ जयाविजयौ आलोक्य सस्मिते; प्रसन्नवदना सा तु प्रणते ताभ्यां वदति स्म।
Word by Word
itthamthus
ittham:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootittham (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (manner adverb)
vimṛśyahaving reflected
vimṛśya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootvi-√mṛś (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (gerund)
paritaḥaround
paritaḥ:
Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootparitaḥ (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (spatial adverb)
prerayāmāsacaused to move/directed
prerayāmāsa:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootpra-√īr/√ir (धातु) caus. → prerayati
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; णिजन्त (causative)
locane(her) two eyes
locane:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootlocana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), द्विवचन
jayāmJayā (name)
jayām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjayā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; नाम
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक निपात (conjunction)
vijayāmVijayā (name)
vijayām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvijayā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; नाम
paścātafterwards
paścāt:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootpaścāt (अव्यय)
Formअव्यय; काल/क्रमवाचक (afterwards)
sakhyāwith (her) friend/companion
sakhyā:
Sahakāraka (सह/सहकारक)
TypeNoun
Rootsakhī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन
avalokyahaving looked at
avalokya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootava-√lok (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (gerund)
sa-smitesmiling (eyes)
sa-smite:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa + smita (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), द्विवचन; अव्ययीभाव (स्मितेन सह) विशेषण (locane)
prasanna-vadanāshe whose face was cheerful
prasanna-vadanā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootprasanna + vadana (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; बहुव्रीहि (प्रसन्नं वदनं यस्याः)
sāshe
sā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक निपात
praṇateto the one who had bowed
praṇate:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeAdjective
Rootpra-√nam (धातु) → praṇata (क्त-कृदन्त)
Formक्त-कृदन्त; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; सति-सप्तमी/सम्बोधन-प्रसङ्गे ‘to the bowed one’ (contextual)
vadatispeaks
vadati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vad (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
smaindeed/used to
sma:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootsma (अव्यय)
Formस्म-निपात; भूतार्थे/अनुवादे (past narrative particle)
sāshe
sā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम (पुनरुक्ति)