Shloka 114
Devanagari script
प्राप्तहर्षो नृपः प्रातस्तया दयितया सह / अनीकसचिवोपेतः काञ्चीपुरमुपागमत्
Transliteration
prāptaharṣo nṛpaḥ prātastayā dayitayā saha / anīkasacivopetaḥ kāñcīpuramupāgamat
Translation
प्रातः प्राप्तहर्षो नृपः तया दयितया सह; अनीकसचिवोपेतः काञ्चीपुरम् उपागमत्।
Word by Word
प्राप्तहर्षःhaving obtained joy; joyful
प्राप्तहर्षः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राप्त + हर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (M), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); ‘हर्षं प्राप्तः’
नृपःthe king
नृपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (M), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
प्रातःin the morning
प्रातः:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रातः (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (time adverb)
तयाwith her
तया:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग (F), तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
दयितयाwith (his) beloved
दयितया:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeNoun
Rootदयिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (F), तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
सहtogether with
सह:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहार्थक अव्यय (postposition meaning ‘with’)
अनीकसचिवोपेतःaccompanied by troops and ministers
अनीकसचिवोपेतः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनीक + सचिव + उपेत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (M), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); ‘अनीकसचिवैः उपेतः’ = accompanied by army and ministers
काञ्चीपुरम्to Kañcī city
काञ्चीपुरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाञ्ची + पुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (N), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
उपागमत्went; arrived
उपागमत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप + गम् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपद