Shloka 71
ललितोपाख्याने मन्त्रतारतम्यकथनम्
Hierarchy of Mantras in the Lalitopākhyāna
Devanagari script
एवं बहुप्रकारेण ध्यानभेदेन कुम्भज / निभालयन्तः श्रीदेवीं भजन्ति महतीं श्रियम् / प्राप्यते सद्भिरेवैषा नासद्भिस्तु कदाचन
Transliteration
evaṃ bahuprakāreṇa dhyānabhedena kumbhaja / nibhālayantaḥ śrīdevīṃ bhajanti mahatīṃ śriyam / prāpyate sadbhirevaiṣā nāsadbhistu kadācana
Translation
एवं बहुप्रकारेण ध्यानभेदेन, कुम्भज, श्रीदेवीं निभालयन्तो भजन्ति महतीं श्रियम्; एषा सद्भिरेव प्राप्यते, नासद्भिः कदाचन।
Word by Word
एवम्thus/in this way
एवम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
बहु-प्रकारेणin many ways
बहु-प्रकारेण:
Karana (करण)
TypeIndeclinable
Rootबहु (प्रातिपदिक) + प्रकार (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/प्रकारवाचक (instrumental of manner)
ध्यान-भेदेनby the variety of meditations
ध्यान-भेदेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootध्यान (प्रातिपदिक) + भेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण (by means of distinctions)
कुम्भजO Kumbhaja (Agastya)
कुम्भज:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकुम्भज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; संबोधन
निभालयन्तःbeholding/visualizing
निभालयन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootनि + भाल्/भालय् (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्यय (Present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि
श्री-देवीम्Śrī Devī (the auspicious goddess)
श्री-देवीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म
भजन्तिworship
भजन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभज् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
महतīmgreat
महतīm:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
श्रियम्prosperity/fortune (Śrī)
श्रियम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म
प्राप्यतेis attained
प्राप्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)
सद्भिःby the good (people)
सद्भिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; कर्तृकरणभावे (agent in passive)
एवonly/indeed
एव:
Niyamaka (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
एषाthis (fortune/Śrī)
एषा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृपद (subject of passive)
नnot
न:
Pratishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
असद्भिःby the bad (people)
असद्भिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; कर्तृकरणभावे (agent in passive)
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वय (contrastive particle)
कदाचनever/at any time
कदाचन:
Kāla-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootकदाचन (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)