Shloka 54
ललितोपाख्याने मन्त्रतारतम्यकथनम्
Hierarchy of Mantras in the Lalitopākhyāna
Devanagari script
दीप्यमाना इवोद्दामरागज्वालाकदंबकैः / वीक्ष्यमाणा इवानङ्गशरपावकवृष्टिभिः
Transliteration
dīpyamānā ivoddāmarāgajvālākadaṃbakaiḥ / vīkṣyamāṇā ivānaṅgaśarapāvakavṛṣṭibhiḥ
Translation
उद्दामरागज्वालाकदम्बैरिव दीप्यमाना, अनङ्गशरपावकवृष्टिभिरिव वीक्ष्यमाणा बभूवुः।
Word by Word
dīpyamānāḥbeing inflamed / blazing
dīpyamānāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdīp (धातु) + śānac/āna (कृदन्त-प्रत्यय)
Formवर्तमानकाले कर्मणि/कर्तरि शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present participle); पुल्लिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्
ivaas if / like
iva:
Sambandha (सम्बन्ध/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
uddāma-rāga-jvālā-kadambakaiḥwith clusters of flames of intense passion
uddāma-rāga-jvālā-kadambakaiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootuddāma (प्रातिपदिक) + rāga (प्रातिपदिक) + jvālā (प्रातिपदिक) + kadambaka (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुषः; विशेषण-विशेष्यभावः) ‘उद्दामस्य रागस्य ज्वालानां कदंबकैः’; नपुंसकलिङ्गे तृतीया (3rd) बहुवचनम्
vīkṣyamānāḥbeing looked at / being seen
vīkṣyamānāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvīkṣ (धातु) + śānac/āna (कृदन्त-प्रत्यय)
Formवर्तमानकाले कर्मणि शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present passive participle); पुल्लिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्
ivaas if
iva:
Sambandha (सम्बन्ध/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
anaṅga-śara-pāvaka-vṛṣṭibhiḥwith showers of fire-like arrows of Ananga (Cupid)
anaṅga-śara-pāvaka-vṛṣṭibhiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootanaṅga (प्रातिपदिक) + śara (प्रातिपदिक) + pāvaka (प्रातिपदिक) + vṛṣṭi (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुषः) ‘अनङ्गस्य शराः, तेषां पावकवत् वृष्टयः’; स्त्रीलिङ्गे तृतीया (3rd) बहुवचनम्