Shloka 98
Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
दिव्यशिल्पिजनैः कॢप्तं षोडशक्षेत्रवेशनम् / अधिष्ठाय श्रीनगरं सदा रक्षति विष्टपम्
Transliteration
divyaśilpijanaiḥ kḷptaṃ ṣoḍaśakṣetraveśanam / adhiṣṭhāya śrīnagaraṃ sadā rakṣati viṣṭapam
Translation
दिव्यशिल्पिजनैः कॢप्तं षोडशक्षेत्रवेशनम्। श्रीनगरम् अधिष्ठाय सा सदा विष्टपं रक्षति।
Word by Word
दिव्य-शिल्पि-जनैःby divine artisans
दिव्य-शिल्पि-जनैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootदिव्य (प्रातिपदिक) + शिल्पिन् (प्रातिपदिक) + जन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; तत्पुरुष: दिव्याः शिल्पिनः ये जनाः तैः
कॢप्तम्constructed
कॢप्तम्:
Kriya (क्रिया/Participial predicate)
TypeVerb
Rootकॢप् (धातु)
Formकृदन्त (past participle, क्त-प्रत्यय/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘constructed/arranged’
षोडश-क्षेत्र-वेशनम्the enclosure/settlement of sixteen regions
षोडश-क्षेत्र-वेशनम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootषोडश (संख्या-प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक) + वेशन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; द्विगु-समास: षोडश क्षेत्राणि यस्य वेशनम् (an enclosure/settlement of sixteen districts)
अधिष्ठायhaving presided over
अधिष्ठाय:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया/Gerund)
TypeVerb
Rootअधि + स्था (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund), अव्यय; ‘having presided over/occupying’
श्री-नगरम्Śrīnagara (the auspicious city)
श्री-नगरम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + नगर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष: श्रीया युक्तं नगरम्
सदाalways
सदा:
Sambandha (सम्बन्ध/Temporal adverb)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time: always)
रक्षतिprotects
रक्षति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
विष्टपम्the world/heavenly realm
विष्टपम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootविष्टप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन