Shloka 81
Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
गाढान्धकारनिबिडक्षामकुन्तलसंहतिः / सीमन्तरेशाविन्यस्तकिन्दूरश्रेणिभासुरा
Transliteration
gāḍhāndhakāranibiḍakṣāmakuntalasaṃhatiḥ / sīmantareśāvinyastakindūraśreṇibhāsurā
Translation
गाढान्धकारसदृशा निबिडा क्षामकुन्तलसंहतिरस्याः। सीमन्तरेषु विन्यस्तकुङ्कुमश्रेणिभिः सा भासुरा॥
Word by Word
gāḍha-andhakāra-nibiḍa-kṣāma-kuntala-saṃhatiḥshe whose mass of hair is dense, dark like deep darkness, and slender
gāḍha-andhakāra-nibiḍa-kṣāma-kuntala-saṃhatiḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootgāḍha (प्रातिपदिक) + andhakāra (प्रातिपदिक) + nibiḍa (प्रातिपदिक) + kṣāma (प्रातिपदिक) + kuntala (प्रातिपदिक) + saṃhati (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (feminine), Prathamā (Nominative/1st), Ekavacana (singular); बहुव्रीहिः—यस्याः कुन्तलसंहतिः गाढान्धकारवत् निबिडा क्षामा च सा
sīmanta-reśā-vinyasta-kindūra-śreṇi-bhāsurāshining with a row of vermilion placed along the parting line
sīmanta-reśā-vinyasta-kindūra-śreṇi-bhāsurā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootsīmanta (प्रातिपदिक) + reśā (प्रातिपदिक) + vi-√nyas (धातु)→vinyasta (कृदन्त) + kindūra (प्रातिपदिक) + śreṇi (प्रातिपदिक) + bhāsura (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; बहुव्रीहिः—यस्याः सीमन्तरेशायां विन्यस्ता किन्दूरश्रेणिः तया भासुरा