Shloka 22
Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
सर्वेषां दर्शनानां च या देव्यो विविधाः स्मृताः / ताः सर्वास्तत्र सेवन्ते कामेशादिमहोदयाः
Transliteration
sarveṣāṃ darśanānāṃ ca yā devyo vividhāḥ smṛtāḥ / tāḥ sarvāstatra sevante kāmeśādimahodayāḥ
Translation
सर्वेषां दर्शनानां या देव्यो विविधाः स्मृताः, ताः सर्वास्तत्र सेवन्ते कामेशादिमहोदयाः।
Word by Word
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुंसक), Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
दर्शनानाम्of the doctrines/visions
दर्शनानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदर्शन (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
याwho/which
या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
देव्यःgoddesses
देव्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
विविधाःvarious
विविधाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
स्मृताःare remembered/are said
स्मृताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
FormPast passive participle (क्त/कृदन्त), Feminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
ताःthey (those)
ताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
सर्वाःall
सर्वाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
FormAdverb of place (देशवाचक अव्यय)
सेवन्तेserve/attend
सेवन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसेव् (धातु)
FormPresent (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन), Ātmanepada (आत्मनेपद)
कामेशादि-महोदयाःthe exalted ones beginning with Kāmeśa
कामेशादि-महोदयाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकामेश (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + महोदय (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); compound meaning ‘those whose great rise/eminence begins with Kāmeśa’