Shloka 18
Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
एवमादीनि शस्त्राणि सहस्राणां सहस्रशः / अष्टायुधमहाशक्तीः सेवन्ते मदविह्वलाः
Transliteration
evamādīni śastrāṇi sahasrāṇāṃ sahasraśaḥ / aṣṭāyudhamahāśaktīḥ sevante madavihvalāḥ
Translation
एवमादीनि शस्त्राणि सहस्राणां सहस्रशः; अष्टायुधमहाशक्तीः सेवन्ते मदविह्वलाः।
Word by Word
एवम्-आदीनिsuch and similar
एवम्-आदीनि:
विशेषण (Adjective modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएवम् (अव्यय) + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), बहुवचन (Plural); अव्ययीभाव: 'एवम् आदीनि' = 'such and the like'
शस्त्राणिweapons
शस्त्राणि:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootशस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), बहुवचन (Plural)
सहस्राणाम्of thousands
सहस्राणाम्:
षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural)
सहस्रशःby thousands
सहस्रशः:
परिमाण-क्रियाविशेषण (Quantifying adverb)
TypeIndeclinable
Rootसहस्र (प्रातिपदिक) + शस् (तद्धित/अव्यय)
Formअव्यय (indeclinable), शस्-प्रत्ययान्त (adverbial), पुनरुक्त-परिमाण (by thousands)
अष्ट-आयुध-महा-शक्तीःgreat powers with eight weapons
अष्ट-आयुध-महा-शक्तीः:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootअष्ट (संख्या) + आयुध (प्रातिपदिक) + महा (उपसर्गवत्/प्रातिपदिक) + शक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन (Plural); समास: (i) अष्टायुध = द्विगु/तत्पुरुषार्थे 'अष्टानि आयुधानि यस्याः/येषाम्' (here as qualifier), (ii) महाशक्ति = कर्मधारय 'महती शक्तिः'; whole as determinative of the object
सेवन्तेserve/attend upon
सेवन्ते:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootसेव् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), आत्मनेपद (Ātmanepada)
मद-विह्वलाःdelirious with pride/intoxication
मद-विह्वलाः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमद (प्रातिपदिक) + विह्वल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); तत्पुरुष: 'मदेन विह्वलाः' (intoxicated/delirious with pride)